Alle lagen van de bevolking

Niet alleen de mensen die van een minimum moeten rondkomen worden getroffen door energiearmoede, zegt budgetcoach Mark Zoetemeij-er uit Leeuwarden. ,, Ik merk het aan mijn cliënten. Daar zitten uitkeringsgerechtigden, maar ook mensen in vaste dienst en zzp’ers bij. De problemen dienen zich aan in alle lagen van de bevolking en worden steeds groter. En ook de boodschappen zijn nog eens duurder geworden. Het is allemaal ellende.”

,,Kijk hoeveel mensen er bijvoorbeeld in Leeuwarden nog in een slecht geïsoleerd huis wonen”, vervolgt hij. ,,En wat als je een maximale hypotheek hebt? Als dan de energieprijs ineens over de kop gaat, kan dat zomaar problemen opleveren.”

Volgens het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud) is nog niet exact te zeggen hoeveel mensen er op dit moment moeite hebben om hun energiekosten te betalen. ,,Harde gegevens ontbreken nog”, zegt woordvoerder Max Vermeer. ,,Maar duidelijk is dat ook huishoudens waarvan je misschien denkt dat er geen probleem is, worden getroffen. Ik verwacht dat het later duidelijker wordt, ook omdat mensen vaak lang wachten voordat ze om hulp vragen.”

Vorige week stuurden 26 Friese organisaties op initiatief van huurdersvereniging De Bewonersraad een brandbrief naar de minister. Hun boodschap luidde dat de huidige steunmaatregelen van de overheid, namelijk 800 euro voor mensen met een smalle beurs, voor velen niet toereikend zijn.

 

Niets meer achter de hand – vier verhalen van mensen die moeite hebben de eindjes aan elkaar te knopen

 

Houtkachel als alternatief

 

Hij betaalde 117 euro per maand. Nu is het termijnbedrag van Klaas Brouwer (43) uit Leeuwarden, vader van een 11-jarige dochter, 289 euro. Hij heeft een lening van 400 euro uitstaan bij bekenden. Daarmee heeft Brouwer een tweedehands houtkachel aangeschaft.

,,Wylst ik dy jierren lyn krekt fuortdien haw, want we hienen ynvestearre yn in goeie cv-ynstallaasje. Myn sparjild is op. En omdat ik in eigen hûs ha, kom ik foar in soad finansjele stipe net yn oanmerking”, vertelt hij.

Hij heeft laatst een boer geholpen met het onderhoud van houtwallen. Als dank kreeg hij wat hout. ,,Foar it earst yn jierren haw ik wer in houthok efter hûs. Kâld sitte is neat. Seker net as myn dochter by my is. Dan kin it ge-woan net.”

Brouwer was ooit teamleider bij een bank en had een goed salaris. Door een opeenstapeling van problemen belandde hij in de Ziektewet. ,,Ik hie noait tocht dat soks my oerkomme soe en ik skamje my der ek foar.” Inmiddels heeft hij een WIA-uitkering. ,,Ik bin bliid mei dat opfangnet, oars hie ik myn hûs ferkeapje moatten.” Brouwer doet vrijwilligerswerk bij de kinderboerderij en hoopt over een tijdje, na een herkeuring, weer een betaalde baan te vinden.

Het geld dat hij nu extra kwijt is aan energie, gaat ten koste van de boodschappen. Hij moet elk dubbeltje twintig keer omdraaien. ,,En ek yn de supermerk is alles djoerder wurden.” Of hij voor de energietoelage van de overheid in aanmerking komt, is nog de vraag. ,,Want myn ynkomsten lizze krekt wat heger as it absolute minimum.”

In zijn omgeving zijn trouwens veel meer mensen die hun ,,útjeftepatroan” drastisch moeten aanpassen nu de energieprijzen zo hoog zijn. ,,En dan giet it echt net allinnich om minsken mei de smelste beurzen.”

 

 

 

Heel kort douchen

 

Heel kort douchen

Overdag staat de thermostaat op 15 graden. In de avonduren op 17 en sporadisch op 18. De overgordijnen die Bianca Hoekstra (48) van haar moeder heeft gekregen zijn dan dicht. Overdag zijn ze juist open. De zonnestralen verwarmen haar huis in Balk. Dat scheelt weer.

Op haar buik heeft ze ’s avonds een waterkruik om warm te blijven. En als ze moet afwassen, kookt ze water waarmee ze de hele vaat doet. Douchen? Heel kort. Ze draagt op koudere dagen een trui, een vest en pantoffels in huis. Op de laminaatvloer heeft ze kleden neergelegd. Het is dat ze een optimistisch mens is. Daarom redt ze het.

Het bedrag dat ze maandelijks kwijt is aan stookkosten is nu 155 euro. Dat was vorig jaar 120. ,,Die 35 euro verschil is voor mij een week boodschappen doen.” De energieleverancier verhoogde het voorschot aanvankelijk naar 210 euro, maar dat was voor Hoekstra niet op te brengen. Op haar verzoek werd het teruggeschroefd naar een bedrag dat ze nog net kan missen. Ze is wegens een tumor in het hoofd afgekeurd en leeft van een WIA-uitkering en wat toeslagen.

Ze hoopt dat ze bij de jaarafrekening niet hoeft bij te betalen. ,,Maar het is koffiedikkijken. Ik heb gelukkig niet veel nodig. Mocht er wel geld bij moeten, dan moet ik een regeling treffen.”

Die 120 euro die ze eerder betaalde, was met de energieprijzen van toen eigenlijk te veel. Bewust. ,,Ik bouwde zo een spaarpotje op. Jaarlijks had ik dan toch zo’n 500 euro. Dat gebruikte ik voor bijvoorbeeld een fietsreparatie, of een nieuwe winterjas. Dat zit er nu niet meer in. Ik kan lang met mijn spullen, maar het is vervelend als je niets achter de hand hebt. Als de wasmachine kapot gaat, heb ik een probleem. Maar wat ik zeg: ik heb een positieve instelling. Daarmee kom je verder. En ik hoop dat ik in aanmerking kom voor die 800 euro aan energietoeslag van de overheid.”

 

 

Blij dat iemand meedenkt

‘Blij dat iemand meedenkt’

 

Ze had genoeg geld om redelijk normaal van te leven, maar inmiddels is het een ander verhaal. Yordanos Nega Hailemskel (23) moet heel erg zuinig doen om haar energierekening te kunnen betalen. Vijf jaar geleden kwam ze vanuit Eritrea naar Nederland. Ze woont met haar twee kinderen van vijf en twee in Sexbierum.

Ze schrok zich een hoedje toen haar energiecontract afliep en ze de nieuwe tarieven onder ogen kreeg. Ze zou 400 in plaats van 120 euro moeten betalen. Nega Hailemskel besloot niet op dat aanbod in te gaan. De prijs zakte, naar een bedrag van rond de 330 euro. ,,Maar dat was nog steeds heel duur en andere energieleveranciers waren niet goedkoper. Met die 120 euro had ik eerder geen problemen en hoefde ik me geen zorgen te maken. Maar die hogere energieprijs leverde me spanning op.”

Want hoe moest ze 330 euro ophoesten? Ze belde met de gemeente Waadhoeke, die een energiecoach naar haar toestuurde. Nu heeft ze een flexibel contract en is ze 237 euro per maand kwijt. ,,Dat is veel beter dan het allereerste aanbod dat ik kreeg, maar nog steeds bijna twee keer zoveel als wat ik vorig jaar betaalde. Het is een lastige situatie, maar ik ben blij dat er in elk geval iemand met me meedenkt.”

Nega Hailemskel is van plan om over niet al te lange tijd naar Leeuwarden te verhuizen. Ze wil graag in de zorg aan de slag. Haar diploma heeft ze op zak en ze wil verder studeren. ,,Maar als ik in Sexbierum blijf, moet ik met de bus heen en weer. Dat kost veel tijd en die heb ik niet, want ik moet ook voor mijn kinderen zorgen. In de stad is alles wat makkelijker, hoop ik.” Als ze haar droombaan vindt zou dat, net als de overheidssteun van 800 euro voor minima, bovendien zorgen voor wat meer financiële armslag.

 

 

Het spoor bijster

 

‘Het spoor bijster’

Simone den Tieter (46) uit Nij Altoenae is maar wat blij dat ze hulp heeft ingeroepen, dat er nu een maatschappelijk werker en energiecoach zijn die de grootste hoofdbrekens voor haar wegnemen. Zij zorgen voor iets van structuur in de brij aan problemen waarin ze was beland.

Den Tieter was het overzicht op haar financiën volledig kwijt en wist niet meer wat ze moest doen toen de energierekening door de stijgende prijzen flink omhoog bleek te gaan: van 98 naar 168 euro. Ze moest boetes betalen omdat ze een betalingsachterstand had en ze dreigde te worden afgesloten van het gas.

,,Ik was het spoor bijster, terwijl ik altijd alles redelijk op orde had. Ik hield voorheen 200 euro per maand over voor boodschappen. Nu houd ik niks over. Ik loop bij de voedselbank. Dat is wel het laatste dat ik wilde. Ik heb recht op de energievergoeding, maar meer dan een druppel op de gloeiende plaat is het niet.”

 

<LC 24.03.22>