Bitgum in beroering door fors sloopplan

Verdeeldheid in Bitgum. Wonen Noordwest Friesland wil 46 huurhuizen tegen de vlakte gooien om er wat nieuws en groeners voor terug te bouwen. Gooi maar plat dat oude spul, zegt een deel van het dorp. Niks ervan, zegt de andere helft. Die wil dat de honderd jaar oude karakteristieke arbeiderswoningen gespaard blijven.

Bitgum is in beroering door een grootschalig sloopplan. Woningstichting Wonen Noordwest Friesland wil 46 huizen tegen de vlakte gooien om plaats te maken voor evenveel nieuwe. De ingrijpende operatie vindt plaats in vier straten: de Frânskeleane, Hemmemastrjitte, Hillige Kamp en Jonkersleane. De huurhuizen daar dateren uit de jaren ’50 en ’60 en een hele rij van omstreeks 1915. Ze zijn oud, klein, slecht geïsoleerd en drastisch aan onderhoud en vernieuwing toe.

De woningstichting praatte de bewoners onlangs bij tijdens een bijeenkomst in de Molewjuk in buurdorp Bitgummole. Het plan deed de gemoederen hoog oplopen, zegt Jeanine Kramer die erbij was en in een van de betreffende straten woont. Vooral de mededeling dat huurders binnen vijf dagen moesten reageren of ze de plannen zien zitten, viel verkeerd. ,,Zo snel en midden in de vakantie, dat kan niet.” Uiteindelijk is die termijn met enkele weken verlengd. Pas als 70 procent van de bewoners instemt met het voorstel, gaat het door.

De grootschaligheid doet Bitgumers terugdeinzen. En dat er geen garantie is op een nieuw huis op hun oude stek wakkeren boosheid en ongerustheid aan. Want wat gebeurt er met hun eigen investeringen als de sloophamer nietsontziend de straten leegveegt? Sommige bewoners hebben hun krappe behuizing uitgebreid door zelf een garage te bouwen of door van de berging een slaapkamer te maken of er een douche te bouwen.

En dan is er nog een groep bewoners die het onverteerbaar vindt dat ook de karakteristieke arbeiderswoninkjes uit 1915 ten prooi vallen aan de slopershamer. ,,Die zijn ontzettend bepalend voor het aanzicht van het dorp”, zegt Kramer. ,,Ze zijn in de stijl van W.C. de Groot en de Hollanderwijk in Leeuwarden. Wat daar met zorg wordt behouden, gooien ze hier plat. En ook nog in het hart van zo’n oud, klein dorp. Een kwart van het centrum knal je kapot.”

In Berltsum zijn vergelijkbare huizen wel gerenoveerd, zegt Kramer die net als een aantal buren vindt dat de woningcorporatie door onderhoud uit te stellen het bewust zover heeft laten komen. ,,Er wordt al twintig jaar gemeld dat het cement tussen de stenen wegvalt. Ze hebben het laten gebeuren.”

Gerard van Keulen, manager vastgoed bij Wonen Noordwest Friesland, legt uit dat renovatie echt geen optie is in Bitgum. De woningcorporatie heeft in totaal vierduizend woningen in beheer en probeert die gefaseerd te verduurzamen. Soms kan dat door opknappen en isoleren, soms is het omslagpunt bereikt en is het slimmer om te slopen en nieuw te bouwen, zodat beter kan worden aangesloten bij de behoefte van specifieke doelgroepen.

,,Hjir yn Bitgum is de boel sa ferâldere dat it better is om wat nijs del te setten”, zegt Van Keulen. De huidige woningen zijn energieslurpers en variëren van label B tot G. ,,Dy binne energy-lek”, zegt Van Keulen. Daar valt niks meer aan te renoveren. ,,Dat wurdt sa djoer, dat is net helber.” De nieuwe huizen gaan van het gas af en worden energiezuinig.

Van Keulen snapt dat sommige bewoners het jammer vinden dat de karakteristieke huizen ten prooi vallen aan sloop. ,,Dy húskes binne wichtich foar de útstrieling fan it doarp.” Hij wijst erop dat in samenspraak met de bewoners een architect wordt gezocht die in een passende architectuur iets nieuws maakt. ,,Yn Sint Anne ha we dat ek dien en dêr is elk tefreden.”

De indeling van de wijk gaat door de sloop ook op de schop. Het volkstuinencomplex in het midden achter de huizen, wordt met twee straten ontsloten en ook hieraan worden huizen gebouwd. Een stedenbouwkundig logischer indeling, zegt Van Keulen. Dit betekent dat niet alle huurders naar hun oude stek terug kunnen. ,,Dat sil dreech wurde”, geeft hij toe.

Sommige bewoners hebben in het schuurtje een badkamer gebouwd of een extra slaapkamer gemaakt. Die investeringen gaan met de sloop verloren. ,,Soks is maatwurk”, zegt Van Keulen. ,,Hjir moatte wy it mei de yndividuele hierders oer ha.” Alle huurders krijgen een verhuisvergoeding en voorrang bij het vinden van vervangende woonruimte.

Sybe Bloem, voorzitter van Dorpsbelang Bitgum, proeft de verdeeldheid over het ingrijpende plan in zijn dorp. ,,It is in hiele yngreep.” En ook hij ziet dat de oude huisjes een bepaalde charme hebben. ,,Minsken fine it skande, mar asto dan fregest: soesto der wenje wolle, dan roppe se: nee, fierstente lyts.”

De woningen staan op forse kavels, ooit bedoeld en gebruikt als moestuinen. Bloem: ,,Der is in protte hiemromte. Der binne guon dy ha de boel kreas op oarder, mar by guon is it ek in dikke wyldernis.” Dorpsbelang is blij dat er energiezuinige en levensloopbestendige huizen voor terug komen. ,,Minsken kinne langer op it doarp wenjen bliuwe.

Alles afwegende maakt dat Bloem en volgens hem de meerderheid binnen het dorpsbelangbestuur zegt: ,,Slope dy boel. Se binne echt net mear fan dizze tiid. Hûndert jier lyn wie it modern, no sitte guon mei kranten tichtplakt.”

 

(LC29.07.21)