Handen af van Fries huurdersgeld

Directeur-bestuurder Sigrid Hoekstra van WoonFriesland maakt zich hard voor het behoud van Fries huurdersgeld. Den Haag moet daarvan afblijven. ,,Elke cent die we hebben, willen we uitgeven aan onze bewoners.’’

In jaarverslagen van woningcorporaties kwam het telkens weer terug: die vermaledijde verhuurderheffing hing als een molensteen om de nek. Ambities waren er volop, maar deze konden niet allemaal worden waargemaakt. Door de overheid.

De heffing is in 2014 door de rijksoverheid ingevoerd als belastingmaatregel voor sociale huurwoningcorporaties en particuliere verhuurders die meer dan vijftig sociale huurwoningen in hun bezit hebben.

Het was een stevige lastenverzwaring die WoonFriesland sinds de invoering tientallen miljoenen euro’s per jaar kostte. Geld dat niet kon worden besteed aan nieuwbouw, renovatie, verduurzaming en leefbaarheid, was een veelgehoorde klacht vanuit corporaties en huurdersverenigingen.

De overheid schaft de verhuurderheffing per 2023 af. Dit jaar is er al een forse afbouw. Die zorgt voor opluchting en mogelijkheden.

De komende jaren wil WoonFriesland, actief in zestien gemeenten, 1700 woningen laten bouwen in de provincie. Nu bezit de corporatie ruim 21.000 huizen en overige verhuureenheden. In 2050 moet alles CO2-neutraal zijn, een ambitie die – aldus het jaarverslag – verwezenlijkt kan worden door de verlaging en afschaffing van de verhuurderheffing.

Directeur-bestuurder Sigrid Hoekstra en directeur bedrijfsvoering Jan Kruijer zitten niet stil. Het duo holt van de ene naar de andere afspraak. Tijd voor een interview kan er wel gemaakt worden. We spreken Hoekstra en Kruijer op het hoofdkantoor van WoonFriesland in Grou.
 

De verhuurderheffing gaat eraf. Goed nieuws, maar daarmee is vast niet alles opgelost.

Hoekstra: ,,Nee, er is heel wat gaande. De wereld staat op z’n kop en dat merken wij ook. We willen de huren zo betaalbaar mogelijk houden maar dat is tegelijk wel onze belangrijkste inkomstenbron. De bouwkosten en onzekerheden nemen toe. Dan heb ik het over stikstofproblematiek, of er nog voldoende bouwvakkers zijn en wij moeten ook beschikbare kavels vinden.’’
 

Kan het geld dat nu overblijft direct worden geïnvesteerd?

Kruijer: ,,De politiek vergeet weleens te melden dat wij nu ook meer vennootschapsbelasting betalen en dat is best fors: 25 procent gaat terug naar de overheid. Dus effectief houd je 75 procent van die verhuurderheffing over.’’
 

Dat gaat nog altijd over flink wat miljoenen. Dit wordt allemaal gebruikt?

Hoekstra: ,,Als we Fries huurdersgeld hier niet uitgeven, kunnen die middelen door het Rijk worden herverdeeld tussen regio’s waar tekorten zijn. Het is voor ons het grootste gevaar als wordt gezegd: ‘Jullie maken dat geld onvoldoende op, dan kunnen wij er wel wat mee’. Wij zijn een Fries bedrijf en willen de huurinkomsten hier houden en bestemmen voor onze bewoners. Daarvoor moeten we wel afspraken maken voor de korte en lange termijn over woningbouw. En het is ook nodig, want het aantal reacties op huurwoningen stijgt en de vraagdruk is toegenomen. Het inkomen van de Friese huurder ligt ook fundamenteel lager dan in de rest van Nederland, waar de vraagdruk misschien wel hoger is. Maar Friezen zijn meer aangewezen op sociale huur.’’

Hoekstra: ,,Het overhevelen van financiële middelen naar andere regio’s komt voort uit een solidariteitsprincipe, maar het is voor ons een bedreiging als de overheid daaraan gevolg geeft. Het dwingt ons tot een pakket van maatregelen om zelf inhoud te geven aan de ruimte die is ontstaan door de afschaffing van de verhuurderheffing. Het is essentieel om plannen te maken om aan minister Hugo de Jonge te laten zien dat het geld hier nodig is voor het verbeteren en verduurzamen van onze bestaande woningvoorraad én voor nieuwbouw. We laten het niet liggen, dat zou fout zijn. Elke cent die we hebben, willen we uitgeven aan onze bewoners. Eigenlijk wil ik tegen Den Haag zeggen: ‘Handen af van Fries huurdersgeld’. Ik zeg het maar even zo.’’

 

Wat gaan jullie doen met dat vrijgekomen geld?

Kruijer: ,,7 procent van onze voorraad heeft een slecht label. Je wilt huurders met een hoog energieverbruik met voorrang helpen om dat zo snel mogelijk naar beneden te krijgen.’’

Hoekstra: ,,De bestaande bouw moet inderdaad versneld worden verduurzaamd. Gemiddeld zitten we al sinds 2019 op label B met ons bezit, maar de woonlasten van al onze huurders moeten behapbaar blijven. De huursom is niet eens het probleem: de energierekening nekt de mensen. We willen de keukens en badkamers eigenlijk aanpakken, maar als je moet kiezen tussen een andere tegel of een ander kastje in de keuken en het isoleren van de buitenkant van een woning, dan geven wij gezien de energiearmoede bij veel van onze bewoners isoleren en verduurzamen voorrang. Daarna gaan we kijken naar de kwaliteit van de binnenkant. Dat heeft ook te maken met circulariteit: waarom zou je een goeie badkamer afbreken terwijl je kunt inzetten op verduurzaming? Dat heeft namelijk direct effect op de portemonnee van bewoners.’’

Kruijer: ,,Er zijn nog veel meer opgaven. Sommige flats moeten we bijvoorbeeld bouwkundig verbeteren, en er is met name bij ouderen behoefte aan meer gemeenschappelijke ruimtes. Dat willen we faciliteren en daarom willen we extra investeren in leefbaarheid en langer zelfstandig thuis wonen.’’

 

Zetten jullie daarnaast in op nieuwbouw of ook op aankoop? In maart maakte WoonFriesland bekend 49 appartementen in Burgum van Accolade over te nemen. Zijn er nog meer van dit soort mogelijkheden?

Hoekstra: ,,We zijn de afgelopen jaren gegroeid met 750 woningen, aankoop en nieuwbouw. Als corporaties zich ergens terugtrekken, kijken we altijd of we daar kunnen instappen. Tegelijk willen we vooral zelf bouwen, want netto wil je sociale woningen toevoegen.’’
 

Verkopen doen jullie zelden. Toch zijn drie huizen in Oosterstreek na een oudejaarsstunt, waarbij de woningen werden ‘gekraakt’, tegen de taxatiewaarde van de hand gedaan.

Hoekstra: ,,Deze huizen stonden al leeg en we hebben lang gedubd over wat we ermee moesten. Heel eerlijk: we waren ook wel gecharmeerd van de actie en dan moet je ook kijken naar sociale koop. Dit was maatwerk, want in principe verkopen we niet.’’

Kruijer: ,,We knappen ze eerst op en het kost ook behoorlijk wat om ze in redelijke staat op te leveren. Dat moet ook wel, want je wilt niet meewerken aan verpaupering.’’
 

Als een woningcorporatie geld nodig heeft, kunnen de huren in principe ook omhoog. Dat doen jullie niet altijd.

Hoekstra: ,,Dat is voor ons inderdaad een dilemma. We hebben een zeer voorzichtig beleid, maar daar zit wel spanning op. Vorig jaar waren de huren bevroren, maar de kosten liepen wel door. Eén jaar huurbevriezing over een langere periode, betekent dat we meer jaren tientallen miljoenen minder inkomsten hebben, hetgeen we dan niet kunnen investeren in bijvoorbeeld woningverbetering. Als Den Haag besluit dat de huren weer worden bevroren, dan hollen onze inkomsten achteruit en gaan de kosten weer omhoog. Wij willen niet naar hoge huren, maar hebben genoeg inkomsten nodig om te bouwen, onderhoud te plegen en te renoveren.’’

Kruijer: ,,De huren kun je ieder jaar gemiddeld met 2,3 procent verhogen. Wij zaten vorig jaar op 1,6 procent, een deel van de huurders betaalde zelfs niets extra. Je mag het niet zeggen, maar we doen daarmee onszelf tekort. Die 2,3 procent hebben we eigenlijk wel nodig in deze omstandigheden. Maar dat willen we niet. Het moet betaalbaar blijven.’’

 

<LC 04.06.22>