Het Klimaatverbond: Zorg voor koeling in de zomer

Heel wat bewoners van recent geïsoleerde huizen hebben het tijdens de afgelopen hittegolf ondervonden: de eerste dagen blijft het binnen relatief koel, maar als de warme lucht eenmaal binnengedrongen is, krijg je die er met geen mogelijkheid meer uit.

,,Er zijn veel klachten over hitte in de eerste nul-op-de-meterwoningen (oudere huizen die via een renovatie zijn geïsoleerd, red.). Daardoor zie je dat de bewoners weer koelapparaten gaan aanschaffen”, zegt woordvoerder Jan Engels van het Klimaatverbond, een vereniging van gemeenten, provincies en waterschappen. ,,Dat werkt averechts. Airco’s slurpen energie. Daar komt bij dat ze warmte uitstoten, waardoor de temperatuur in de stad verder stijgt. De koelmiddelen zijn bovendien vaak niet milieuvriendelijk.”

De behoefte aan verkoeling in huizen neemt ook toe doordat het klimaat opwarmt en hittegolven in de toekomst waarschijnlijk vaker zullen voorkomen. Toch wordt in de klimaatplannen van overheden over koelte niet gerept. In het hoofdstuk Gebouwde Omgeving in het Klimaatakkoord komt het woord airconditioning of de afkorting ‘airco’ niet voor. Zoeken op ‘koel’, ‘kou’ of ‘koude’ geeft in totaal slechts twee treffers. Wie het woord ‘warm’ intikt, vindt daarentegen liefst 149 hits.

Ook gemeenten en provincies houden amper rekening met de groeiende behoefte aan koelte, zo bleek onlangs uit een enquête van het Klimaatverbond. Zo gaf 85 procent van de respondenten aan niet in beeld te hebben hoeveel extra energie daarvoor nodig is.

Gemeenten focussen sterk op het aanleggen van warmtenetten – een netwerk van leidingen onder de grond waardoor warm water stroomt en dat huizen en gebouwen verwarmt – zodat wijken van het aardgas afkunnen. Maar dat is te eenzijdig gedacht, stelt koelte-expert Engels van het Klimaatverbond. ,,Als je een warmtenet aanlegt, zorg dan dat er in de zomer ook koud water doorheen kan. Tijdens hittegolven is in veel huizen actieve koeling nodig. Goede isolatie en zonwering bieden niet altijd soelaas.”

Overdag de boel hermetisch dichthouden en ’s nachts de ramen open, is bij hitte het devies. Maar lang niet iedereen is in de luxepositie dat ’s nachts de ramen tegenover elkaar open kunnen, benadrukt Engels. ,,Soms kan dat niet vanwege de indeling van het huis of is het onveilig. Daar komt bij dat het in steden ’s nachts veel minder afkoelt. Dan helpt die strategie niet. Het grootst zijn de problemen in klassieke doorzonwoningen uit de jaren tachtig die recent beter zijn geïsoleerd. Door de grote ramen komt veel zonlicht binnen, maar de warmte kan er niet meer uit.”

Bij gemoderniseerde sociale huurwoningen speelt bovendien vaak mee dat bewoners geen goede zonwering aan de buitenzijde hebben. ,,Woningcorporaties zorgen daar meestal niet voor, terwijl de bewoners het niet kunnen betalen. Hun enige remedie is overdag de gordijnen sluiten, maar dat helpt veel minder. De warmte is dan al binnen.”

Moderne huizen hebben veel minder warmte nodig dan we traditioneel gewend zijn, zegt Engels. ,,Uit onderzoek blijkt dat verwarming nog maar 30 procent van de energierekening bedraagt bij huizen die zijn gebouwd volgens de huidige bouwnormen. Koeling vraagt bijna evenveel energie. Het grootste deel van de energie – ruim 40 procent – gaat naar het opwarmen van water, bijvoorbeeld om te douchen.”