IJLST | Erfgoedwaardig

Het is een pittig dilemma voor burgemeester en wethouders van Súdwest-Fryslân:
kiezen ze voor het volk of voor de corporatie? De kwestie rond ouderencomplex Nij Ylostinsin IJlst is net zo taai als de bewoners en zorgt nu al maanden voor hoofdpijn bij de politici aan de Marktstraat in Sneek. Ook het paadje naar de Lange Veemarktstraat zal inmiddels bijna versleten zijn. Daar, een paar honderd meter verderop, zitten de bestuurders van woningcorporatie Elkien, de eigenaar van het complex.

Elkien liet begin van dit jaar weten dat het pand verouderd is. Het zou niet meer voldoen aan de eisen van de brandweer en ook zorgaanbieder Patyna vindt het pand eigenlijk ongeschikt om zwaardere zorg te verlenen. Sloop en nieuwbouw was de beste optie, aldus de woningcorporatie. Het leidde tot een ware opleving van verzet in het stadje. Tijdens ‘Dryltser dinsdag’ in mei vormden een paar honderd inwoners van IJlst een keten rond het complex, als een menselijk schild
tegen sloop.

Slimme tegenstanders van de sloophamer wezen op het historische karakter van het complex en vroegen de gemeentelijke monumentenstatus aan. Al bij de opening van het centrum in 1972 noemde commissaris der koningin Hedzer Rijpstra het een „project van uitzonderlijke klasse en signatuur.” De architecten hadden een complex ontworpen dat „open is naar de wereld” en een centrum dat „allerminst naar binnen” is gericht, zo schreef deze krant destijds.

Welstandscommissie Hûs en Hiem onderschrijft het bijzondere karakter van het gebouw. De inpandige straatjes en pleintjes geven de bewoners een beschermd gemeenschapsgevoel. Een zeldzaam Fries voorbeeld van ‘experimentele woningbouw’, aldus de commissie, met een ziel bovendien. Conclusie: erfgoedwaardig en een positief advies voor behoud.

Elkien wijst erop dat renovatie duur is: ,,Dan kijken we bijvoorbeeld ook naar duurzaamheid. Dan moeten we alles opnieuw isoleren en alle cv’s vervangen”, aldus een woordvoerder. Inderdaad, dat is wat moet gebeuren. Precies zoals al die Nederlanders die door de overheid gedwongen worden om hun huis de komende jaren duurzaam en klimaatneutraal te maken, soms met rekeningen van duizenden euro’s.
 
Voor het college van B & W van Súdwest-Fryslân is er dan ook maar één keuze mogelijk: Nij Ylostins moet behouden blijven. Niet op sentimentele gronden of omdat tijdelijk verhuizen zo zielig is voor de oudere bewoners. Maar om te laten zien dat bijzondere architectonische geschiedenis ook een plek verdient in een duurzame toekomst.