Laatste nieuws

Alarm bij woningcorporaties

30-01-2023

De huren zijn laag, maar de energiekosten torenhoog. De corporaties in Noord-Nederland breken zich het hoofd over hun koudste huizen. Hadden ze niet eerder moeten isoleren? „Woon je met een gezin in een woning met energielabel G? Dan kun je wel over de 3000 kuub aardgas per jaar gaan.”

Overdag de jas aan in huis, ’s avonds een campingkachel op een grote blauwe gasfles midden in de woonkamer. Allround servicemedewerker Jan-Harm Schutte komt van alles tegen op zijn rondes. Met collega Peter Oudshoorn gaat hij met een bus vol tochtstrips en kit langs huurwoningen van zijn werkgever Acantus.


300 METER TOCHTSTRIP

De huizen waar hij aanbelt zijn slecht geïsoleerd maar zijn niet op korte termijn aan de beurt voor verduurzaming. Daarom is het zogeheten kierteam opgericht. ‘om toch wat te doen’. Schutte: „Sommige mensen gaan ver om de energierekening laag te houden, maar bij de meesten staat de kachel gewoon aan. Mensen klagen vooral over de dure boodschappen.” Tussen vijf- en zeshonderd woningen hebben de servicemedewerkers al bezocht, er zijn nog duizend te gaan. Per week gaat er 300 meter tochtstrip doorheen.

Acantus, met huizen in Noordoost- en Oost-Groningen, spant zich in om de koudste huizen zo snel mogelijk te verbeteren. Ook de meeste andere corporaties in Noord-Nederland doen dat, zo leert een enquête van deze krant onder 28 corporaties in Drenthe, Friesland en Groningen. De corporaties in ons land spraken afgelopen zomer met de overheid af dat alle woningen met energielabel E, F of G voor 2029 een upgrade krijgen. Dus ook die waar het kierteam nu langsgaat.

Maar de torenhoge energieprijzen vragen om versnelling. Juist de slechtst geïsoleerd panden hebben de laagste huren en zijn vaak onderdak voor mensen met de kleinste portemonnee.
 

THERMOPANE

Willie en Roelf van der Wal wonen al vijftig jaar in hetzelfde huis van Acantus in de Raadhuisstraat in Blijham. Een lange straat, met zo’n beetje aan het eind hun kleine twee onder-een-kapwoning. Het is behaaglijk warm in de woonkamer. Dat is ook wel zo prettig; zij heeft rugklachten en zit veel in de stoel. Hij is constant in de weer, óók met het energiezuinig maken van hun woning.

In 1988 plaatste Roelf van der Wal, gepensioneerd buschauffeur, met wat buren thermopane (dubbel glas) in de woonkamer. Ook het dak isoleerde hij zelf. En ledlampjes, die had hij vijftien jaar geleden al. In de keuken, de hal, de bijkeuken en slaapkamer. „Van Ikea, kijk, zo’n stripje”, wijst Van der Wal. Het echtpaar heeft een vast contract bij de energiemaatschappij en betaalt 160 euro in de maand. „Dus ik durf de kachel wel op 19 graden te zetten”, zegt Wille van der Wal. Dat is wel een graadje lager dan vorige winter.

Daar aan de Raadhuisstraat bij meneer en mevrouw Van der Wal, zijn de problemen door de gestegen energieprijzen nu niet zo groot. Maar corporaties maken zich wel grote zorgen over de gevolgen van de hoge lasten voor veel van hun huurders.
 

ZORGEN

„Van onze huurders heeft een op de drie betaalproblemen”, zegt corporatiedirecteur Bert Moormann van Domesta in Hoogeveen. Hij heeft wel vaker een crisis meegemaakt, maar dit is anders, zegt hij. „Heel heftig. Niemand weet hoelang het gaat duren. Ik maak mij zorgen over de volgende winter.”

Uit de enquête blijkt dat er een toename is van het aantal mensen dat zich meldt met zorgen over de hoge energieprijzen. Bewoners klagen ook vaker over het energieverbruik van de woning. En ze vragen vaker om verduurzaming van hun huis.

PRAKTISCHE VRAGEN

Dynhus, een corporatie in Zuidwest-Friesland, hield samen met de huurdersvereniging vijf informatieavonden om bewoners te informeren over energiebesparing, maar ook over de energietoeslag en andere financiële regelingen. De vragen die energiecoach Arie Heide uit de zaal krijgt zijn vooral praktisch van aard:

Moet ik de vaatwasser gebruiken of een afwasteiltje? „De vaatwasser. Maar dan wel vol.” Ik gebruik elektrische kacheltjes. „Niet doen. De cv is veel goedkoper.” Het lampje van mijn naaimachine brandt dag en nacht. „Gebruik een bespaarstekker. En let ook op het warmhoudplaatje van de koffiezetter!” Geroezemoes in de zaal.

Verlies ik niet te veel warmte als ik ventileer? „Nee, het verwarmen van vochtige lucht kost veel meer energie dan het verwarmen van droge lucht. En vocht en schimmel zijn slecht voor je huis en slecht voor jezelf.” Wanneer krijgen we zonnepanelen? Op deze vraag weet voorzitter Leendert van Tuinen van de huurdersvereniging het antwoord. „Binnenkort krijgen jullie bericht. Wel doen hoor. Het kost 5 euro per maand, maar je bespaart gemiddeld 40 euro.”

Maar wat gebeurt er achter de voordeuren van huurders die niet naar dit soort bijeenkomsten gaan? Die geen informatiefolders lezen, geen websites bezoeken en niet met de corporatie bellen als ze in de problemen komen?

„Over die groep maken wij ons de meeste zorgen”, zegt bewoners-participant Adinda Bornkamp van Lefier, een corporatie met huizen in Groningen en Drenthe. „Mensen konden bij ons een doos met ledlampen, tochtstrips, een brievenbusborstel en radiatorfolie ophalen. We houden bij wie is geweest. Meer dan de helft reageerde, maar we willen ook de mensen die geen pakket hebben opgehaald nog bereiken.”

Een opvallend resultaat uit de enquête is dat de betalingsachterstanden het afgelopen jaar slechts bij 9 van de 28 corporaties zijn opgelopen. Verreweg de meeste bewoners betalen nog steeds de huur, ook als ze financieel zeer krap zitten. „Dat betekent dus dat mensen ergens anders op bezuinigen”, zegt Bornkamp van Lefier. Moormann van Domesta ziet dat ook. „Soms zetten ze de verwarming helemaal niet meer aan.”

Het aantal mensen met een huurachterstand loopt nu wel op, weet hoogleraar Volkshuisvesting Peter Boelhouwer van de Technische Universiteit in Delft. „Veel mensen hebben nog geen jaarrekening gehad. Er is een deel dat de kop in het zand steekt.”

Huurders zijn zich soms helemaal niet bewust van hun energieverbruik, weet energiecoach Heida. „Ik was laatst bij een oudere mevrouw, die verbruikte 2200 kubieke meter gas per jaar. Ze was niet gewend om op haar energieverbruik te letten.” Ter illustratie: volgens cijfers van het Nibud (het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting) was het gemiddeld gasverbruik over alle woningen in ons land vorig jaar 1190 kuub.
 

COACHES

Corporaties doen van alles om te voorkomen dat bewoners in financiële nood komen. Meerdere hebben een klusbus op de weg als die van het kierteam dat niet alleen tochtstrips plaatst maar ook de cv nakijkt en advies geeft over ventileren en zuinig aan doen. En de verhuurders delen de eerdergenoemde energiepakketten uit.

Maar de zorg gaat verder. Corporaties werken ook met budget- of wooncoaches die mensen bijvoorbeeld kunnen helpen met het aanvragen van toeslagen en compensatieregelingen. „15 procent van onze huurders heeft geen huurtoeslag aangevraagd terwijl ze daar wel recht op hebben”, zegt Moormann van Domesta. „Die spreken we nu aan. We werven extra bespaarcoaches om die gesprekken te voeren. Je moet deze mensen opzoeken.”

Het blijven lapmiddelen. Natuurlijk, of mensen bewust omgaan met energie is een belangrijke factor, extra geld door toeslagen helpt en een tochtstrip ook een beetje. Maar uiteindelijk is de energierekening vooral hoger dan gemiddeld doordat de woning te veel warmte verliest. „Woon je met een gezin in een woning met energielabel G? Dan kun je wel over de 3000 kuub aardgas per jaar gaan”, zegt energiecoach Heida.

„Soms stoken mensen bij wijze van spreken voor de vogeltjes”, zegt Bornkamp van Lefier. Zo was het in de Stellingstraat in Klazienaveen. „Ja, dat zijn de rotte kiezen binnen ons bezit waarmee we jaren hebben gepuzzeld. De huizen zijn niet meer van deze tijd, investeer je daar dan nog in? Maar een sloopbesluit is ook niet zomaar genomen en ondertussen zitten bewoners wel met torenhoge energierekeningen”, zegt Bornkamp.

Geef je nog geld uit aan een woning die eigenlijk rijp is voor de sloop? Het is een lastig dilemma voor alle corporaties in een zeer krappe huurmarkt. Want dat huis, hoe slecht ook, heb je nodig om bepaalde huurders een dak boven hun hoofd te kunnen bieden.

Voor de Stellingstraat viel dit najaar het besluit. De huizen gaan tegen de vlakte. Bornkamp: „Toen we dat vertelden, begonnen mensen te juichen. Hadden we die slechtste woningen eerder moeten aanpakken? Ja. We hebben te veel vanuit de organisatie gedacht en te weinig vanuit de huurders. We hebben gewoon te lang gewacht. Dat horen we ook van onze huurders en dat erkennen we.”
 

KOUDE HUIZEN

9 procent van de corporatiewoningen in de drie noordelijke provincies heeft label E, F, of G. Dat lijkt zo op papier niet veel, maar het gaat in totaal om bijna 19.000 huizen met minstens evenzoveel huurders. Noord-Nederland doet het in vergelijking met de rest van het land iets beter, zegt een woordvoerder van Aedes, de branchevereniging van de corporaties. Vooral in de stedelijke gebieden met veel kleine woningen uit de jaren 50 en 60 staan meer tochtige huizen.

En toch, waarom zijn die 19.000 slecht geïsoleerde woningen in het Noorden niet eerder aangepakt? Voor het volledige antwoord op die vraag moeten we eerst tien jaar terug.
 

VERHUURDERHEFFING

In 2013 werd een belasting ingevoerd op sociale huurwoningen, de verhuurderheffing. Die was in eerste instantie bedoeld om de schatkist te spekken. Maar komt ook voort uit het financieel wanbeleid van een paar grote corporaties in de Randstad. De directeur van Rochdale in Amsterdam liet zich op kosten van de corporatie rondrijden in een Maserati, Vestia in Rotterdam verloor bakken met geld door handel in derivaten.

De sector kreeg na deze misstanden te maken met strengere regels en had minder geld door de afdracht aan de staat. Tien jaar verhuurderheffing heeft de gezamenlijke corporaties in ons land bijna 14 miljard euro gekost. Volgens een onderzoek in opdracht van koepelorganisatie Aedes hadden ze met dat geld ruim 93.000 extra huizen kunnen bouwen of een veelvoud van dat aantal woningen kunnen verduurzamen.

Tweede Kamerlid Henk Nijboer van de PvdA vindt dat de sector de laatste jaren te voorzichtig is geweest. „De parlementaire enquête na het debacle met Vestia heeft de corporaties bang gemaakt, ze zijn op de centen gaan zitten. De sector kent geen ondernemende directeuren meer, ze doen alles om geen risico te lopen. Ondertussen zijn de wachtlijsten ellenlang en is de kwaliteit van de woningen onvoldoende.”

De politicus uit Groningen vindt dat de corporaties aan de bak moeten. Volgens Nijboer hebben ze ook meer financiële armslag nu de verhuurderheffing vanaf dit jaar is afgeschaft: „Aan de dure boodschappen kunnen ze niks veranderen, aan de energierekening wel.”

En aan de huur, daar kunnen de corporaties ook iets aan veranderen. Sowieso moeten de verhuurders die het niet voor elkaar krijgen de koudste huizen voor 2029 te isoleren hun huurders korting geven. Dat hebben ze afgesproken met de overheid. Maar het gebeurt nu ook al. Domesta bijvoorbeeld verlaagt de huren van de woningen met de slechtste labels. Hoogleraar Boelhouwer vindt (een tijdelijke) huurverlaging een goed middel om mensen te ontlasten. „En individueel maatwerk. Ik weet dat corporaties in bepaalde gevallen huurschulden kwijtschelden. Maar dat gebeurt in stilte.”

Boelhouwer is lang niet zo streng voor de corporaties als Nijboer. „De verduurzaming is de laatste jaren redelijk goed gegaan. Er is wel een schrikreactie geweest na Vestia, maar dat is begrijpelijk. Als je niet binnen de gestelde waardes blijft, kom je onder toezicht. Dat wil je als corporatie absoluut niet. Je wordt aan de schandpaal genageld.”
 

ORANJE ZONNEPANELEN

De Bouwvereniging, met 2500 woningen in Harlingen (en de dorpen Midlum en Wijnaldum), is met gemiddeld label A in het Noorden het beste jongetje van de klas. Landelijk hoort de corporatie bij de vijf groenste. Op alle daken waar het kan, liggen zonnepanelen. In de historische binnenstad zelfs oranje, in de kleur van de daken van het beschermd stadsgezicht.

„Gewoon doen”, zeggen Arnold Hiemstra en coördinator strategisch onderhoud Piet Frölich, gevraagd naar het geheim van hun succes. „Het ondernemende zit hier misschien ook wat meer in de genen”, verklaart Hiemstra. Het moet Kamerlid Nijboer als muziek in de oren klinken. Dat de Bouwvereniging een kleine corporatie is, helpt ook. „De lijnen zijn kort. Het idee van de zonnepanelen kwam op, we hebben het er in een overleg over gehad, aan het eind van de vergadering waren we eruit. Dit doen we.”

En ze deden meer. Vanaf 2014 werden alle huizen geïsoleerd om in 2020 op label B uit te komen. Frölich: „Waar dat kon, hebben we een dikkere laag isolatie aangebracht dan nodig was voor label B.” Hiemstra: „En we hebben heel bewust gezegd: iedereen moet ervan profiteren. Dus niet bij een paar huizen ‘nul op de meter’, dat kost zo 120.000 euro per woning, maar alle huizen voor 12.000 euro inpakken.”

De Bouwvereniging was er vroeg bij. Corporaties die nu hun slechte woningen willen aanpakken, zijn een stuk duurder uit. Gebrek aan materialen en tekort aan (bouw)personeel remmen de uitvoering.

De Groningse corporatie Acantus streeft ernaar dat al haar woningen in 2036 label A hebben. Zover is het in de Plantsoenstraat in Blijham nog lang niet. Servicemedewerker Jan-Harm Schutte dicht daar eerst letterlijk de gaten met tochtstrips in de woning van Ringo Dekker. „Ik maak me geen zorgen maar ik kook wel minder en met minder pitten.”
 

ELFSTEDENWINTER

In Workum keren de huurders van Dynhus huiswaarts met een hoofd vol bespaartips en een Dynhustas vol gratis bespaarspulletjes. De reacties zijn positief. „Nuttige avond, goed dat ze dit doen.” En ook: „Ik dacht dat ik het wel zo’n beetje wist, maar ik heb best veel nieuwe tips gehoord.”

Buiten vriest het die avond. Op de klinkers van de Merk glinstert het strooizout. „Het kon wel eens glad worden”, zegt iemand. „We zullen toch geen Elfstedenwinter krijgen?”

 

<LC 28.01.23>

Lees verder

Lokale lasten huurders stijgen met 3,2 procent

30-01-2023

De lokale lasten voor huurders in grote gemeenten stijgen dit jaar met gemiddeld 3,2%. Dat blijkt uit cijfers van de Rijksuniversiteit Groningen, die lokale heffingen in 39 grote gemeenten onderzocht.

In 25 van de 39 grote gemeenten zijn huurders dit jaar meer geld kwijt aan lokale heffingen dan vorig jaar. In zes gemeenten blijven de tarieven gelijk. In acht gemeenten gaan ze juist omlaag.

Gemiddelde stijging voor huurders: 3,2%

In 2023 betalen meerpersoonshuishoudens met een huurwoning gemiddeld € 414 aan lokale heffingen, ruim 13 euro méér dan in 2022. Het gaat dan om een stijging van 3,2%. Voor huishoudens met een koopwoning is de stijging  6%.

Sterkste stijger en daler

De sterkste procentuele stijging van de lokale lasten is voor huurders in Den Haag. Zij gaan 19,5% meer betalen. In acht grote gemeenten dalen deze voor huurders. Die daling is met 24,2% het sterkst in Apeldoorn.

Duurste en voordeligste gemeente

De duurste gemeente voor huurders is Leiden. Een meerpersoonshuishouden met huurwoning betaalt daar € 673 aan lokale lasten. Nijmegen is de voordeligste gemeente. Huurders betalen daar geen rioolheffing en afvalstoffenheffing. Zij moeten alleen betalen voor speciale afvalzakken. Dat kost een hurend huishouden gemiddeld € 35 per jaar.

Cijfers kleine gemeenten en waterschappen later bekend

Bovenstaande cijfers gaan over de 39 grootste gemeenten. Hoe het beeld is in kleinere gemeenten blijkt later dit jaar. Nadat alle overheden hun tarieven hebben vastgesteld verschijnt de Atlas van Lokale Lasten. Die biedt een compleet overzicht van wat huurders en huiseigenaren aan hun gemeente moeten betalen én wat zij daarbovenop nog moeten afdragen aan het -regionaal werkende- waterschap.


De Kerngegevens Belastingen Grote Gemeenten en de Atlas van Lokale Lasten zijn uitgaven van COELO, het Centrum voor Onderzoek en Economie van de Lagere Overheden.

 

 

Lees verder

Fries onderzoek woonlasten

26-01-2023

RIGO doet onderzoek naar de woonlasten van huurders van sociale huurwoningen in Friesland. Alle Friese huurdersorganisaties en woningcorporaties doen hieraan mee. Ook De Bewonersraad. Het onderzoek geeft een beter beeld van de betaalbaarheid van wonen. Met de uitkomsten kijken we hoe voor u het wonen betaalbaar blijft.

Onderdeel van het onderzoek is een enquête onder huurders. Zij ontvangen deze via hun corporatie. 

 

- - - - - - 

Vragen?

Vanuit de stuurgroep is Elze Klinkhammer woordvoerder namens de corporaties en Frans de Bruin namens de huurdersorganisaties.

Lees verder

Thuisbatterij is nog niet echt een oplossing

25-01-2023

Zelf stroom opwekken met zonnepanelen heeft een belangrijk voordeel: de salderingsregeling. Door stroom terug te leveren aan het elektriciteitsnet, komt er geld binnen. Dat voordeel lijkt te verdwijnen. Vijf vragen over stroom opslaan in een thuisbatterij.

 

De salderingsregeling. Wat is het precies en wat brengt de toekomst?

De salderingsregeling is ooit in het leven geroepen om het investeren in zonnepanelen aantrekkelijk te maken. Salderen is feitelijk niet meer dan dat je de stroom die je teruglevert aan het elektriciteitsnet mag wegstrepen tegen je totale stroomverbruik, inclusief leveringstarief en energiebelasting. Gebruik je per jaar 3500 kilowattuur (kWh) stroom en lever je dankzij je zonnepanelen 2000 kWh terug, dan betaal je 1500 kWh. Lever je meer terug dan je gebruikt, dan krijg je daarover een terugleververgoeding. Het kabinet wil de salderingsregeling vanaf 2025 stapsgewijs afbouwen. Vanaf 2031 is salderen niet meer mogelijk. Bezitters van zonnepanelen kunnen dan nog wel een vergoeding krijgen voor de stroom die ze leveren aan het net. De Tweede Kamer stemde vorige week in meerderheid in met de afbouw. Maar minister Rob Jetten (Klimaat en Energie) heeft er nog een klus aan de afbouw door de Eerste Kamer te loodsen. Daar liggen de politieke verhoudingen anders dan in de Tweede Kamer.

Salderen was bedoeld om mensen over te halen zonnepanelen te nemen. Is die stimulans niet meer nodig?

Jawel.

Maar salderen betekent ook dat de staatskas veel geld misloopt. Mensen zonder zonnepanelen kunnen bovendien niet salderen. Zij betalen daardoor feitelijk voor het voordeel dat de zonnepaneelbezitter wel heeft. Dat is een van de redenen waarom het kabinet van salderen af wil. Om toch zoveel mogelijk rendement van je zonnepanelen te hebben, zou je kunnen investeren in een thuisbatterij.
 

Wat doet een thuisbatterij?

De zonnepanelen op het dak produceren stroom als het licht is, ook op momenten dat we die niet volledig gebruiken. Een huishouden gebruikt volgens voorlichtingsorganisatie Milieu Centraal gemiddeld 30 procent van de met zonnepanelen opgewekte stroom direct zelf. De rest gaat terug naar het net. Het te veel aan stroom dat je overdag opwekt, zou je kunnen opslaan in een thuisbatterij. Zodra je die stroom bijvoorbeeld in de avond weer nodig hebt, haal je die uit de batterij. De opslagcapaciteit van de batterijen varieert, van ongeveer 3 kWh tot 12 kWh. Door de stroom thuis op te slaan en te gebruiken, belast je het toch al overbelaste stroomnet minder.
 

Dat klinkt erg groen. In Duitsland wordt er veel gebruik van gemaakt. Moeten wij dus ook direct zo’n batterij plaatsen?

Nou nee, zegt in elk geval Milieu Centraal. De productie van de batterijen is bijvoorbeeld niet erg milieuvriendelijk. Daarvoor zijn metalen als lithium, koper en nikkel nodig. Wie een thuisbatterij wil aanschaffen moet bovendien met nogal wat zaken rekening houden. De aanschaf is prijzig. Grofweg kun je rekenen dat opslag van 1 kWh stroom je 750 euro kost. Voor een thuisbatterij van 4 kWh ben dus al gauw 3000 euro kwijt. Daarnaast moet je ruimte in huis hebben. Geadviseerd wordt voor een thuisbatterij een vierkante meter ruimte te reserveren. Ook zijn er vraagtekens over het ontlasten van het net. Op een prachtige zomerse dag kan het gebeuren dat je panelen meer stroom produceren dan bijvoorbeeld de 6 kWh die je batterij kan opslaan. In dat geval lever je toch weer aan het net. Op winterse dagen kan het weer gebeuren dat je panelen te weinig produceren om je batterij te vullen.
 

Wat kun je wel doen?

Je kunt er vanuit gaan dat de salderingsregeling in de huidige vorm gaat verdwijnen. Dan blijft het slim om te investeren in zonnepanelen, al was het maar om je eigen groene stroom te gebruiken en niet die van het energiebedrijf. Ook kun je hopen op voortschrijden van de techniek en toenemende concurrentie als het gaat om thuisbatterijen. Dat kan ertoe leiden dat batterijen in de toekomst goedkoper worden. Milieu Centraal oppert het idee van buurtbatterijen. Een grote batterij in een straat met veel zonnepanelen waar stroom centraal wordt opgeslagen. Maar vooral is het idee dat je meer gebruik maakt van de stroom die je zelf opwekt. Laad je telefoon en laptop overdag op als het buiten licht is. Gebruik je vaatwasser en wasmachine op het moment dat je zonnepanelen stroom produceren.

 

<LC 25.01.23>

Lees verder

In memoriam Jelma Ferwerda-Boomsma

24-01-2023

In memoriam Jelma Ferwerda-Boomsma
* 23 juni 1958 te Leeuwarden   † 10 januari 2023 te Dronrijp


Ze was er altijd voor de ander

Bijna 20 jaar is Jelma werkzaam geweest bij De Bewonersraad. Altijd als eerste op kantoor,
de koffie klaar en onze rots in de branding. Plichtsgetrouw was ze, ze had alles in control en was
onze ‘Jelmapedia’: Jelma die alles wist en op wie we terug konden vallen. Ze hield er niet van
om in het middelpunt te staan, maar ze was het wel voor De Bewonersraad. Een stille kracht,
steun en toeverlaat voor ons allemaal. We herinneren ons verder de verhalen over vakanties,
over Engeland, de boot en over haar gezin. Even lekker mopperen hoorde er ook bij. We kijken
terug op een fijne tijd met z’n allen. Jelma leefde tot het einde met anderen mee.
Haar betrokkenheid zullen we ons altijd blijven herinneren.

Jelma laat een grote leegte achter.
We hebben afscheid genomen van onze collega en officemanager Jelma.


Leeuwarden | De Bewonersraad

Lees verder

23-01-2023

Eerste huurwoningen uit de nieuwe fabriek

Raerd krijgt toch negen betaalbare woningen

‘Veel te zeggen voor afbouw saldering’ Afschaffing krijgt alleen steun coalitie

 

BEETSTERZWAAG

Eerste huurwoningen uit de nieuwe fabriek

Voor achttien nieuwe gezinswoningen aan de Lycklama á Nijeholtlaan en de Molenlaan in Beetsterzwaag is maandag het startsein gegeven. Het is een samenwerking tussen woningcorporatie Elkien en Fijn Wonen, het concept van bouwer Van Wijnen waarbij huizen als losse elementen uit de fabriek komen en ter plekke in elkaar worden gezet. Het zijn de eerste woningen die uit de nieuwe fabriek in Heerenveen komen. Oplevering van de huizen wordt in de zomer van dit jaar verwacht.

 

<LC 20.01.23>

Lees verder

Veel te zeggen voor afbouw saldering

23-01-2023

Nu krijgen eigenaren van zonnepanelen nog een vergoeding voor alle stroom die ze terugleveren. In 2025 nog maar over 64 procent en in 2031 krijgen ze geen geld meer voor hun ongebruikte groene stroom.

De Tweede Kamer besloot dinsdag dat de salderingsregeling voor eigenaren van zonnepanelen de komende jaren wordt afgebouwd. Een logische ontwikkeling, zeggen experts. Al zijn er ook kanttekeningen.

 

Wie zonnepanelen heeft, wekt niet continu groene stroom op. Op een mooie zomerse dag piekt de opbrengst terwijl op een donkere dag in de winter de opbrengst nagenoeg nul is en alle benodigde elektriciteit van het net moet komen. Daardoor hebben paneeleigenaren op het ene moment een overschot aan elektriciteit en op het andere een tekort. Dat overschot mogen ze bij hun energieleverancier een op een wegstrepen tegen de stroom die ze geleverd krijgen. Dat wegstrepen wordt salderen genoemd.

Die regeling wordt door het besluit van dinsdag de komende jaren afgezwakt. Dit en volgend jaar mag de volledige opwek nog van het gebruik worden afgetrokken. In 2025 is dat nog maar 64 procent en in de jaren daarna daalt dat percentage steeds verder naar uiteindelijk nul in 2031. Daarvoor in de plaats komt een vergoeding van de energieleverancier voor teruggeleverde stroom.

Nodig om meerdere redenen

De versobering is volgens klimaatminister Rob Jetten om meerdere redenen nodig. Ten eerste zorgt de salderingsregeling voor oneerlijkheid op de energiemarkt. Wie geen panelen heeft, betaalt nu mee aan de vergoeding voor wie ze wel heeft. Volgens de Autoriteit Consument en Markt gaat het om enkele tientallen euro’s per jaar die zo van de ene groep naar de andere vloeien. Energieleveranciers moeten namelijk hogere prijzen rekenen om het verlies dat ze lijden op het salderen te compenseren.

Daarnaast was de salderingsregel bij de invoering in 2004 bedoeld om burgers te stimuleren om te investeren in hun eigen energievoorziening. Door het salderen werd de terugverdientijd een stuk korter. Door technologische ontwikkelingen zijn de panelen nu echter een stuk goedkoper en efficiënter dan toen. Wat verder meespeelt is dat het aantal huishoudens met panelen flink omhoog is geschoten. Dit zorgt voor druk op het elektriciteitsnet dat op veel plekken vooral tijdens pieken overbelast raakt. Het salderen maakt investeren in opslag in bijvoorbeeld een thuisaccu of slimmer gebruik van apparaten over de dag (de wasmachine aanzetten als de zon schijnt bijvoorbeeld) minder aantrekkelijk. In Nederland bestaat nog geen subsidieregeling voor mensen die een thuisaccu kopen.

Billijke regeling

De Consumentenbond, sommige milieuclubs en huurdersorganisatie Aedes zijn tegen de aanpassing, omdat ze vrezen dat zonder ‘solide teruglever-vergoeding’ de opmars van groene stroom uit de zon stokt. Maar duurzaamheidsexperts kijken er anders tegenaan. Marien Boonman van Energy Fact in Utrecht snapt de ingreep wel. ,,Met de huidige stroomprijzen is het niet meer nodig. Sterker nog: de zes miljoen huishoudens zonder panelen, waaronder veel arme mensen, betalen de gratis stroom voor de 1,5 miljoen zonnepanelenbezitters, onder wie veel rijke mensen.”

Simon Visbeek uit Stiens is mede-eigenaar van Zon voor iedereen en adviseert met zijn bedrijf bij duurzame projecten. Ook hij noemt het afbouwen van de regeling een logische keuze. Al maakt hij daarbij wel onderscheid tussen twee componenten van de regeling. Voor hem bestaat de regeling uit twee delen: de verplichting voor leveranciers om te salderen en het verrekenen van de energiebelasting.

Dat er aan de salderingsverplichting voor de energiebedrijven wat wordt gedaan, juicht hij toe. ,,Voor dat deel is veel te zeggen’’, meent hij. ,,Je hebt daarmee impact op de onbalans tussen mensen met en zonder zonnepanelen. Daar moest ook wel wat aan gedaan worden.’’ De impact voor eigenaren van zonnepanelen is bovendien klein, denkt hij. ,,Het kale tarief is 5 tot 10 cent. Het voorstel is dat je daar 80 procent van terugkrijgt voor je teruggeleverde stroom. Dat vind ik nog steeds billijk.’’

‘Logisch maar ook gek’

Visbeek heeft er meer moeite mee dat eigenaren van zonnepanelen ook energiebelasting moeten gaan betalen. Volgens hem heeft dat deel ook de meeste impact omdat het over grotere bedragen gaat. De belasting werd in 1998 ingevoerd om burgers te stimuleren minder fossiele energie te gebruiken. ,,Het was dan ook heel logisch dat wie geen fossiele energie gebruikt, die belasting ook niet hoeft te betalen”, zegt hij. ,,Dat dat nu afgeschaft wordt, is gek vanuit de oorspronkelijke gedachte.” Uit de Miljoenennota van vorig jaar blijkt dat het om een bedrag van 252 miljoen euro gaat dat mensen met zonnepanelen minder betaalden aan belasting.

Wat voor Visbeek ook meespeelt, is een ander vraagstuk: waar wekken we onze energie eigenlijk op? ,,We willen het liefst opwekken op het dak. Terwijl dat qua kosten de minst efficiënte manier is. Als je dat minder gaat stimuleren, kiezen we dan voor meer zon en wind op land? Daar ben ik wel benieuwd naar.’’

Het kabinetsvoorstel om de salderingsregeling op termijn af te stemmen, kon dinsdagavond rekenen op een meerderheid in de Tweede Kamer. Alle coalitiepartijen (VVD, CDA, D66 en ChristenUnie) stemden voor. Een meerderheid voor het voorstel is echter niet zeker in de Eerste Kamer omdat PvdA en GroenLinks zich er uiteindelijk toch tegen keerden. De coalitie heeft deze partijen wel nodig om het plan ook door de senaat te kunnen loodsen. PvdA en GroenLinks willen eerst concrete plannen zien voor meer zonnepanelen op daken van sociale huurwoningen. Ook willen ze zekerheid dat mensen die panelen op hun dak leggen die investering in een redelijk tijdsbestek terug kunnen verdienen.

 

<LC 20.01.23>

Lees verder

Vaker huis voor statushouder

09-01-2023

De huisvesting van statushouders is het afgelopen halfjaar op stoom gekomen. Liepen gemeenten in de zomer nog achter op de taakstelling van het kabinet, inmiddels lopen ze voor.

Dat is hard nodig ook, want in asielzoekerscentra wachten nog iets meer dan 16.000 mensen met een verblijfsvergunning op een huis.

Jarenlang boden gemeenten minder huizen voor statushouders dan ze elk half jaar als ‘taakstelling’ krijgen opgelegd door het kabinet. Gevolg is dat deze mensen, die het recht hebben om in Nederland te blijven, duizenden bedden bezet houden in azc’s. Bedden waar nieuwe asielzoekers dringend behoefte aan hebben. De moeizame doorstroming van statushouders is een van de oorzaken van de crisis in de asielopvang.
 

17.000 statushouders kregen een woning

Die nood heeft gemeenten in beweging gezet. Afgelopen half jaar hebben 17.000 statushouders een woning gekregen. Daardoor hebben gemeenten nu bijna tweeduizend mensen méér onder dak dan het kabinet van ze vraagt, terwijl ze in de zomer nog ongeveer hetzelfde aantal achterliepen.
 

Friesland loopt voor op schema

De meeste Friese gemeenten lopen aardig op schema. De achttien gemeenten hebben gezamenlijk een voorsprong: er zijn meer statushouders gehuisvest dan het kabinet eist. Van de vastewalgemeenten lopen Súdwest-Fryslân, Smallingerland, Harlingen en Tytsjerksteradiel in absolute aantallen voorop.

Tytsjerksteradiel heeft een flinke inhaalslag met de huisvesting gemaakt. Driekwart jaar geleden kreeg het nog een tik op de vingers van de provincie en kwam de gemeente onder verscherpt toezicht, omdat de achterstand ten opzichte van de taakstelling 40 statushouders bedroeg. Dat heeft Tytsjerksteradiel inmiddels omgebogen naar een plus van 19.

In vijf Friese gemeenten is er een achterstand. Dat zijn De Fryske Marren (1), Noardeast-Fryslân (12), Weststellingwerf (23), Achtkarspelen (12) en Leeuwarden (59). De laatste drie gemeenten kampen al een tijdje met een achterstand.
 

 

Taakstelling Friesland gaat van 504 naar 790. De lichte voorsprong die de meeste Nederlandse gemeenten nu hebben met het huisvesten van statushouders, is zeker geen luxe.

Het kabinet heeft, vanwege het tekort aan plekken in de asielopvang en de hoge instroom van het afgelopen jaar, de taakstelling voor de huisvesting van statushouders voor 2023 fors verhoogd. In de eerste helft van dat jaar moeten ruim 21.000 statushouders een woning krijgen. Ter vergelijking: voor de tweede helft van 2022 was de opgave 13.500.

De taakstelling voor Friesland neemt toe van 504 naar 790. Het zwaartepunt ligt in Súdwest-Fryslân (109) en Leeuwarden (164). Ameland, Schiermonnikoog, Terschelling en Vlieland hoeven geen statushouders te huisvesten.

Deze taakstelling is overgenomen door Leeuwarden, is de provincie Fryslân met de gemeente overeengekomen in een zogenaamde herverdelingsregeling.

Er wacht de gemeenten dus nog een extra opgave, terwijl ze al worstelen met problemen rond het woningtekort en bevolkingsgroei door arbeidsmigratie en bijvoorbeeld de opvang van Oekraïners.

Ook als de gemeenten de komende maanden al die 21.000 statushouders weten te huisvesten, zijn de problemen in de asielopvang nog niet opgelost. Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers heeft nog steeds een groot tekort aan vaste azc’s, 14.000 asielzoekers zijn aangewezen op noodopvang.

Van de 51.000 mensen in de asielopvang zijn er op dit moment 16.000 statushouder. Dat aantal is de laatste maanden iets afgenomen: in oktober waren het er nog 17.500.

 

<LC 06.01.23>

Lees verder

Onduidelijkheid over effect salderen op prijsplafond

09-01-2023

Er is veel onduidelijkheid bij bezitters van zonnepanelen over de effecten van salderen en het prijsplafond op de energierekening van dit jaar. Hoe zit het nu eigenlijk? Wat is het effect van salderen op energierekening?

Salderen is het wegstrepen van de energie die je zelf opwekt met bijvoorbeeld zonnepanelen tegen de energie die je verbruikt. Dat wegstrepen gebeurt normaliter over het hele jaar. In de zomer is de opbrengst van de panelen namelijk hoog en het verbruik laag en in de winter is dit omgekeerd.

Met het prijsplafond wordt echter een knip gemaakt in de energierekening en daarmee ook in hoe wordt weggestreept. Er wordt gerekend met een totaalverbruik van voor het ingaan van het plafond op 1 januari en een van daarna.

Het overschot dat je tussen april en december vorig jaar hebt opgewekt, mag je dus niet meenemen naar het nieuwe jaar. Per maand geldt bovendien een maximum aan het verbruik dat onder het plafond valt. Onder bezitters van zonnepanelen is veel onduidelijkheid over wat de gevolgen zijn voor hun energierekening. Moet je plotseling veel meer gaan betalen voor het deel waarin je veel verbruikt en weinig opwekt?

Het antwoord daarop is nogal ingewikkeld. De meeste energieleveranciers geven op hun website ook niet direct een duidelijk antwoord op deze vraag. Ze zeggen alleen dat gerekend wordt met het nettoverbruik na salderen, zoals energieminister Rob Jetten eind vorig jaar ook al aangaf.

Hoe dat in de praktijk uitpakt, legt energieleverancier Greenchoice uit op de eigen website. De periode met het prijsplafond mag je ook wegstrepen maar dan over twee periodes. De periode voor en na het ingaan van het plafond. Je hebt als het ware twee keer een nettoverbruik dat wordt berekend. Die twee totalen worden vervolgens weer met elkaar verrekend voor de eindafrekening.

Hoe dat werkt, is het beste te illustreren met een voorbeeld aan de hand van verbruik en opwek van een gemiddeld huishouden in een energiezuinig huis met warmtepomp en vijftien zonnepanelen waarvan het energiecontract van 1 jaar vast met een tarief van 60 cent per kilowattuur afloopt op 1 april. Zij gebruiken per jaar 5200 kilowattuur aan elektriciteit, waarvan ze 4500 kilowattuur (300 kilowattuur per paneel) zelf opwekken.

In de periode in 2022 verbruiken ze ongeveer 3300 kilowattuur en wekken ze 3900 op. Na 1 januari verbruiken ze 1900 kilowattuur en wekken 600 kilowattuur op. Het maximum aan het prijsplafond in die tweede periode is 886 kilowattuur.

De meeste energieleveranciers salderen over de hele periode van de eindafrekening. Greenchoice geeft aan dat daarom het overschot van het eerste deel wordt vermenigvuldigd met het tarief van die periode. Over 2022 krijgen ze als het ware 360 euro (600 kilowattuur keer 60 cent) terug.

Van het deel in 2023 wordt de eigen opwek uit die periode afgetrokken. Van de dik 1000 kilowattuur die dan nog overblijft, betaalt dit huishouden voor 886 kilowattuur de 40 cent van het prijsplafond en voor de rest het tarief uit het contract, 65 cent in dit geval omdat de prijs dit jaar iets gestegen is door energiebelasting en hogere btw. Over 2023 moeten ze 428,50 euro betalen maar hier gaat de 360 euro uit 2022 vanaf. De totale rekening voor dit huishouden is dus 68,50 euro.

 

<LC 06.01.23>

Lees verder

​GROU | WoonFriesland: 3000 huizen energiezuiniger

28-12-2022

WoonFriesland gaat de minst energiezuinige woningen in de eigen voorraad versneld aanpakken. ,,We hebben een knop om aan te draaien en dat gaan we doen.”

Het gaat in totaal om 3000 huizen, 14 procent van de 21.000 die WoonFriesland in zestien verschillende gemeenten verhuurt. In 2025 moeten ze stuk voor stuk tenminste energielabel C hebben. ,,Dat gaan we doen door vol in te zetten op het beter isoleren van vloeren en spouwmuren, dubbelglas te vervangen, hoogrendementsketels te installeren en zonnepanelen te plaatsen waar het kan”, zegt Rudo de Bert op het kantoor in Grou. Hij is als relatiemanager de ‘verbinder’ tussen WoonFriesland, huurdersorganisaties en gemeenten.

In totaal heeft de woningcorporatie in zowel 2023 als 2024 zo’n 60 miljoen euro beschikbaar voor de verduurzaming. ,,We hebben een aantal jaren geleden maatschappelijk vastgoed en bedrijfspanden verkocht”, vertelt directeur-bestuurder Sigrid Hoekstra. ,,Daar wordt dit deels mee betaald.” De ambitie kan betekenen dat bewoners van huizen waarin de badkamer of keuken moet worden vervangen, langer moeten wachten.
 

 

‘Beter en sneller’

Minister Hugo de Jonge van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening kondigde eerder aan dat vanaf 2030 geen woningen met labels E, F of G meer mogen worden verhuurd. Volgens landelijke afspraken moeten corporatiehuizen in 2028 tenminste beschikken over energielabel D.

,,Wij vinden dus dat het beter en sneller moet”, zegt Hoekstra. ,,Alles is daar op gericht. We hebben al genoeg aannemers gevonden. De armoede onder onze mensen neemt toe. Steeds meer van onze huurders hebben moeite om de eindjes aan elkaar te knopen en de energierekening te betalen. Dat gaat ons aan het hart. Sommigen zijn meer kwijt aan energielasten dan aan de kale huur.”

De hoge energieprijzen zorgen niet alleen voor financiële problemen. ,,Er is sprake van permanente stress”, zegt De Bert. ,,En mensen vereenzamen omdat ze niemand meer durven uit te nodigen in hun koude huis. Ze hebben de verwarming niet aan.”
 

Energielasten

Dat leidt vervolgens tot vocht en schimmelvorming in huis, vertelt Hoekstra. ,,En dus tot ongezonde omstandigheden. Dat raakt me. We hebben een maatschappelijke missie. En ik zie het ook als mijn persoonlijke opdracht om de energielasten voor veel mensen draaglijker te maken. Wij kunnen dat niet alleen, maar we wel hebben een knop om aan te draaien. Dat gaan we doen.”

Het aantal wijkconsulenten, wijkbeheerders en servicemonteurs is flink uitgebreid. Zij vormen het eerste aanspreekpunt voor bewoners. ,,We hebben daarnaast veel contact met gebiedsteams, energiecoaches en een dienstverleningsorganisatie als Humanitas. Daardoor weten we wat er speelt.”

Gemiddeld genomen heeft de woningvoorraad van WoonFriesland energielabel B. Op ongeveer de helft van alle huizen van de corporatie liggen zonnepanelen. Vaak zeven of acht. ,,Dat is voor de meeste huishoudens over het algemeen genoeg om in de eigen stroombehoefte te voorzien”, zegt De Bert. ,,Ze betalen 16 cent per kilowattuur.”

De komende tijd komen op meer daken panelen.
 

Innovaties

Bovendien worden er innovaties toegepast in diverse woningen. Die nieuwe vormen van energiebesparing zijn uitgetest op het terrein van de TU Delft, waar WoonFriesland, Bouwgroep Dijkstra Draisma en de Bewonersraad Friesland de krachten hebben gebundeld in het project Dreamhûs.

Zeven eengezinswoningen in Wolvega hebben een ‘heatcycle’, een systeem waarmee de warmte van afvoerwater wordt hergebruikt. In een flat in Leeuwarden wordt van zogeheten flatmates gebruikgemaakt, goed voor een energiebesparing van 40 procent. Het idee: wegstromend warm water wordt gebruikt om de temperatuur van koud water alvast te verhogen.

En in Koudum en Burgum komt er bij een paar huurwoningen een buffervat onder de grond. Daarin zit water dat in zonnige periodes is opgewarmd met bijvoorbeeld zonnecollectoren. In koudere periodes houdt het vervolgens de temperatuur in huis op peil.

 

<LC 24.12.22>

Lees verder
content image