LEEUWARDEN | Proef basisinkomen voor 200 Leeuwarders

In Leeuwarden kan een kleinschalig experiment gehouden worden met het basisinkomen. Gedacht wordt aan een project met 200 deelnemers die momenteel een uitkering hebben. Dat schrijven burgemeester en wethouders in een brief aan de gemeenteraad. Voorwaarde is wel dat de raad zelf financiering zoekt.

Precies een jaar geleden stemde een meerderheid van de Leeuwarder raad voor een onderzoek naar de mogelijkheid om in Leeuwarden een experiment te houden met het basisinkomen. Zo’n basisinkomen, waarover in Nederland al jaren wordt gediscussieerd, is bedoeld
voor iedereen, ongeacht of betrokkene een betaalde baan heeft. Bureau Beleidsonderzoek (BBO) dat het onderzoek uitvoerde, concludeert dat er (op korte termijn) geen grootschalig experiment mogelijk is; dit vraagt namelijk aanpassing van landelijke regelgeving en
rijks- of Europese financiering. Bovendien is hiervoor minimaal anderhalf jaar van voorbereiding nodig.

Een kleinschalig experiment, waarbij optimaal gebruik wordt gemaakt van de bestaande regelruimte, kan wel. Dit kan gehouden worden
binnen bestaande kaders van de Participatiewet. De onderzoekers denken aan een project van een tot twee jaar met 200 deelnemers. De
uitkeringskosten worden betaald uit het inkomensdeel van de bijstand. Leeuwarden telt ruim 6000 bijstandsgerechtigden. Een dergelijke
proef, die 3,5 ton aan projectgeld kost, moet inzicht geven in onder meer effecten op welzijn en mentale en fysieke gezondheid en op arbeidsparticipatie.

Het idee achter het basisinkomen is dat alle Nederlanders maandelijks een vast bedrag van de overheid ontvangen. Uitkeringen en de bijbehorende bureaucratie met het systeem van toeslagen kunnen dan worden afgeschaft, maar het staat mensen vrij om via werk extra inkomen te verdienen. In de gemeente Groningen begint komende week een experiment, waarbij 400 bijstandsgerechtigden meer mogen bijverdienen, geen sollicitatieplicht hebben of meer begeleiding krijgen. Dit experiment wordt ook in Wageningen, Tilburg en Utrecht gehouden. Eerder was er een Groninger die van 1 juli 2015 tot 2016 elke maand 1000 euro netto ontving; hij was de eerste Nederlander die een onvoorwaardelijk basisinkomen kreeg: een vast bedrag per maand.