Met nul op de meter schieten we weinig op

De meeste elektriciteit komt nog steeds van fossiele centrales

Om de CO2-uitstoot terug te dringen is minder verbruiken het enige dat onmiddellijk helpt. Zonnepanelen kunnen een bijdrage leveren, mits de energie meteen wordt benut.

Wat is dat nu voor flauwekul zult u zich wel afvragen, want met nul op de meter ben je toch energieneutraal en dat is toch wat we willen? Alleen is het streven niet energieneutraliteit maar CO2-neutraliteit. Energieneutraal en CO2-neutraal worden vaak over één kam geschoren, maar het zijn twee totaal verschillende zaken. Onderstaand licht ik dit aan de hand van een voorbeeld toe.

Een gemiddeld huishouden verbruikt jaarlijks ongeveer 3500 kWh. Dit komt neer op een jaargemiddeld vermogen van 400 Watt. Om nul op de meter te krijgen, moeten zonnepanelen dus 3500 kWh opwekken. Hiervoor zijn ongeveer 14 zonnepanelen van 285 Wattpiek vereist. Het totaal vermogen dat deze zonnepanelen kunnen opwekken is bijna 4000 Watt. Hieruit kunnen we concluderen dat het vermogen van de zonnepanelen ongeveer tien keer zo hoog moet zijn als het jaargemiddeld vermogen om nul op de meter te krijgen.

En hier gaat het nu mis als het om CO2-neutraliteit gaat. Veruit het grootste deel van de elektriciteit die de zonnepanelen opwekken wordt teruggeleverd en niet (direct) zelf verbruikt. Deze teruggeleverde elektriciteit bespaart helaas veel minder CO2 dan de elektriciteit die wordt verbruikt buiten de uren dat de zonnepanelen stroom opwekken.

Je kunt met je zonnepanelen wel groene stroom terugleveren, maar als er weinig of geen behoefte aan die stroom is, wordt die stroom, net als er een overschot aan groente is, gewoon doorgedraaid. Dat gebeurt door grootverbruikers. Zij nemen dit overschot aan elektriciteit dan bijna gratis of zelfs tegen betaling af voor toepassingen waarvoor elektriciteit normaal niet gebruikt zou worden. Hierbij valt te denken aan het (elektrisch) verwarmen van ketels of het overdag aanzetten van de verlichting in tuinbouwkassen. In de advertenties van energieleveranciers zie je hoofdzakelijk de kreten ‘groene stroom’ of ‘duurzame elektriciteit’, maar een feit is dat nog steeds verreweg de meeste elektriciteit afkomstig is van fossiele centrales. Ook op een mooie zonnige dag is de elektriciteit die je ’s avonds afneemt niet afkomstig van zonnepanelen, mogelijk komt nog wel een deel uit biomassa of wind maar dan houdt het ook zo’n beetje op.

Nu wil de overheid de plaatsing van nog meer zonnepanelen stimuleren. Gevolg hiervan is alleen dat er nog meer elektriciteit ‘doorgedraaid’ gaat worden. Als we dan ook nog eens massaal overschakelen op elektrische auto’s en warmtepompen, zal de elektriciteitsvraag ’s winters alleen maar verder toenemen met zeer hoge elektriciteitsprijzen tot gevolg.

Een kWh afkomstig uit een fossiele centrale die je buiten de zonne-uren inkoopt emitteert dus veel meer CO2 dan de CO2-reductie van één teruggeleverde kWh uit zonnepanelen. Daardoor kan het zomaar zijn dat een gezin zonder zonnepanelen met een jaarverbruik van 2000 kWh netto een veel geringere CO2-emissie heeft dan een gezin met ‘nul op de meter’ en een jaarverbruik van 3500 kWh. Voor het gezin met zonnepanelen is er ook geen prikkel om zuinig met elektriciteit om te gaan, want als het verbruik toeneemt, worden er gewoon een paar panelen bijgelegd. Die gedachte is natuurlijk niet vreemd en wordt zelfs door de overheid gestimuleerd. De beleidsmakers bij de overheid zijn te kortzichtig om te zien dat dit alleen maar averechts werkt en leidt tot een stijging van het verbruik van fossiele elektriciteit.

Het enige wat echt en direct helpt om de CO2-emissie te reduceren is minder verbruiken. Als er al zonnepanelen geplaatst zijn of worden, moet er zoveel mogelijk van de eigen opgewekte elektriciteit direct zelf worden benut. Dit kan door de boiler, wasmachine en vaatwasser overdag te laten draaien als de zon schijnt. Ook moet het verbruik van veel elektriciteit buiten de zonne-uren en zeker ’s winters zoveel mogelijk worden voorkomen. Maar bovenaan staat natuurlijk een goed geïsoleerde en geventileerde woning.

Kortom met ‘nul op de meter’ schieten we geen meter op. Het gaat om reductie van de netto CO2-emissie en dat wordt bereikt door minder te verbruiken.

Lieuwe Jensma komt uit Joure en is Master of business in Energy systems.

 

<LC 06.01.22>