Noardeast-Fryslân

DOKKUM | Krimp?

16-11-2020

Krimptwijfelaars. Je ziet ze steeds meer in Noordoost-Friesland. Want ook daar staat de woningmarkt strakgespannen. Hebben ze een punt? ,,De langeter-mijntrend is nog altijd dalende.’’

Krimp? ,,Dat binne allegear prognoazes. En prog-noazes binne libbensgefaarlik yn de ferkearde hannen.’’ Aan het woord is Aant Jelle Soepboer, FNP’er in de gemeenteraad van Noardeast-Fryslân. Imposant voorkomen, diepe stem, rossige baard, glanzend kaal hoofd. Als hij het over krimp heeft, kijkt hij er een beetje bij alsof hij de krimp hoogstpersoonlijk met zijn blote handen aan stukken wil scheuren. Hij zal het weglachen, maar het is waar: krimp is Soepboers kryptoniet. Hij kan de term niet meer aanhoren.

En zoals Soepboer zijn er steeds meer in Noordoost-Friesland. Onlangs nog stelde Gemeentebelangen Achtkarspelen vragen aan het gemeentebestuur waaruit twijfel doorklonk over de vraag of het Noordoosten nog wel gaat krimpen. ,,De vraag naar woningen is erg groot.’’

De regio leek jarenlang vrijwel synoniem met krimp, vergrijzing, ontgroening en allerhande demografische onheilstijdingen. Lang was het iets dat ver in de toekomst lag. Toen in de regio daadwerkelijk scholen, winkels en bedrijven sloten en verdwenen, daalde het besef in dat er toch echt iets aan de hand was.

Na de aanvankelijke ontkenningsfase lobbyden Noordoost-Friese bestuurders zelfs lange tijd in Den Haag voor de officiële krimpstatus. Met succes: die kwam er in 2015, met de bijbehorende jaarlijkse krimpuitkering van 3,3 ton.

Nu de woningkrapte ook in Noordoost-Friesland zijn sporen begint te trekken, kantelt het sentiment. Is er wel krimp?, durft men zich steeds vaker af te vragen.

In veel dorpen staan nauwelijks nog woningen te koop, terwijl veel van de jongeren die nu nog bij hun ouders wonen maar wat graag in het dorp zouden willen blijven. Maar de huizen die zij zoeken, zijn er niet. Als er al gebouwd wordt, is het vaak fors boven hun budget. En dus trekken jongeren uit bijvoorbeeld het gebied boven Dokkum uit arren moede toch maar naar de Bonifatiusstad, de enige plek in de wijde omtrek waar soms nog iets betaalbaars voorbij komt. Ook ouderen die kleiner of anders willen wonen, komen er maar moeilijk tussen.

Bij Makelaardij Roos in Dokkum hebben ze het al langere tijd ,,erg druk’’, meldt makelaar Avina van der Wal. ,,We hebben nu weinig huizen in de verkoop.’’ Van der Wal merkt de laatste tijd inderdaad ,,meer interesse uit het zuiden’’ in de woningen in Noordoost. Zicht op kalmte heeft de makelaar niet. ,,Wij verwachten niet dat het op korte termijn rustiger gaat worden.’’

Goedkope starterswoningen in de dorpen en passende woningen voor senioren, daarmee zou je volgens Soepboer de krimp op afstand kunnen houden. ,,Nijbou nei aard, skaal en karakter yn alle doarpen’’, klinkt het sinds kort vanuit de FNP in Noardeast-Fryslân.

Want de woningvraag in heel Friesland stijgt en er wordt vooral in de grote kernen flink gebouwd. ,,Mar dy 10.000 nedige huzen allegear yn Techum klappe is net de oplossing. Kinst ek tinke fan: hoe kinne wy der yn de doarpen wat oan dwaan?’’

De groei van Dokkum en ook Leeuwarden is vraaggestuurd, ziet Soepboer, ,,mar ek ‘wêr kin ik wat krije’-stjoerd. It is in folle komplekser probleem as allinnich mar it delklappe fan huzen.’’

Afstanden zijn minder belangrijk geworden: thuiswerken is tijdens de coronacrisis de norm geworden. Het maakt dat mensen uit andere delen van Nederland ook steeds makkelijker de weg vinden naar Noordoost-Friesland. ,,De regio lonket. De Rânestêd is fallyt, it is neat mear as in opfangplak.’’

Per dorp zou je volgens Soepboer moeten onderzoeken wat de behoefte is. ,,Wat foar wenten, hoe grut en hoefolle?’’ Hij noemt het ‘bos’ van Niawier als voorbeeld. Een verpauperd stukje groen met sneue bomen, als je het Soepboer vraagt. ,,Eltsenien wol derfan ôf.’’ Daar kun je dus prima een twee-onder-een-kapper, wat rijtjeshuizen en een paar vrijstaande woningen bouwen.

En misschien, als dat in alle dorpen gebeurt, valt het dan wel mee met die voorspelde krimpklap in 2030. ,,Ik soe wol fan de krimpstatus ôf wolle. De kearside dêrfan is: je kinne der ek nei libjen gean.’’

Wetenschapper rurale geografie Tialda Haartsen is het eens met Soepboer dat het kan helpen om uit te zoeken welke woningbehoeften er precies in een dorp leven. ,,Dat is een heel goed idee.’’ Zelf woont ze in een dorp in Noord-Groningen en ook daar is de kwestie actueel.

,,Maar de trend op de woningmarkt richting krapte is al eerder ingezet. De druk op de woningmarkt in de steden is al een paar jaar groeiende.’’ Haartsen denkt dat de huidige opleving tijdelijk is. ,,De langetermijntrend is nog altijd dalende.’’

De laatste cijfers laten dat ook zien. Een provinciale bevolkingsprognose van juli dit jaar voorziet in Noordoost-Friesland in elk geval vanaf 2030 een forse daling van zowel de bevolking als het aantal huishoudens.

De krimp keren met gerichte woningbouwplannen is ingewikkeld, denkt Haartsen. Wel kan de huidige opleving ervoor zorgen dat de grote krimpklapper, nu voorspeld voor na 2025, Noordoost iets later aandoet.

De huidige voorspoed leidt vooralsnog niet tot een wijziging van het krimpbeleid van Noardeast-Fryslân, laat Sietske Postma van de gemeente weten. ,,De langetermijntrend is afname van de bevolking en daling van het aantal huishoudens. Als je daar goed mee omgaat, hoeft dat niet te betekenen dat de leefbaarheid afneemt.’’ Postma noemt het ,,te vroeg’’ om iets te zeggen over de langetermijneffecten van krimp. ,,Mogelijk verandert het tempo.’’

Soepboer: ,,Uteinlik moat de krimpstatus ús as in âlde jas net mear passe. Wy moatte him ûntgroeie.’’

 

(LC 14.11.20)

Lees verder

Lisdodde voor woningisolatie

13-11-2020

Binnen twee jaar kunnen zo’n 100 woningen vanBouwgroep Dijkstra Draisma lisdodde als isolatiemateriaal krijgen.
Op grote schaal begint bouwgroep Dijkstra Draisma begin volgend jaar met de verbouw van de lisdodde. Het doel is dat binnen twee jaar zo’n honderd woningen van het bedrijf de ,,sigarenplant’’ als isolatiemateriaal krijgen.

Lisdodde vult 10 hectare op een stuk grond dat hiervoor is gekocht van een boer in Dokkum. Eind 2021 kan de eerste oogst plaatsvinden. Voor elke hectare kunnen tussen de acht en tien woningen worden geïsoleerd, aldus innovator Coen Verboom van Dijkstra Draisma.
Drie jaar geleden begon Dijkstra Draisma in een aantal testopstellingen in Dokkummet onderzoek naar de isolatiewaarde van de
‘tuorrebout ‘(Fries voor lisdodde). Het ontstond uit het Better Wetter-project waarin overheden, natuurorganisaties,Wetterskip Fryslân, kennisinstellingen en ondernemers samenwerken om te komen tot een duurzamer watersysteem in het veenweidegebied.
Verboom zegt dat de onderneming op zoek wilde naar alternatieven voor fossielisolatiemateriaal als piepschuim en steenwol. ,,Beide zijn niet oneindig tehergebruiken. We zochten naar materiaal dat wel duurzaam en circulair was.”

Dat bleek de lisdodde te zijn. Door te variëren met de hoeveelheid stengel en sigaarkon een optimale isolerende werking worden behaald. Verder werd de plant metsucces getest op schimmel- en vochtbestendigheid. Lisdodde is geschikt als isolatiemateriaal omdat de stengel van de plant uit kleine ruimtes bestaat die zich vullen met lucht, dat op zijn beurt een isolerende werking heeft. Bijkomend voordeel is dat lisdodde inzakking van de bodem tegengaat en hierdoor de uitstoot van CO2 kan beperken.

Verboom: ,,Bodemdaling in veenweidegebieden kan 20 ton CO2 per jaar per hectare uitstoten.’’ Verder is lisdodde goed voor de biodiversiteit omdat het insecten en vogels aantrekt. Het mooie is verder dat de waterplant maar een keer de grond in hoeft. ,,Na de oogst blijft de wortel zitten. De plant groeit vanzelf weer op’’, licht Verboom toe.
Begin volgend jaar gaan de eerste planten de grond in. De geplande oogst is eind 2021. Stengels en sigaren worden daarna tot een baal gevormd en vervolgens als vlokken gedroogd. Het drogen gebeurt met buitenlucht. ,,Maar we onderzoeken ook of we hiervoor restwarmte kunnen gebruiken’’, stelt Verboom. Drogen in een gasgestookte grasdrogerij is uitgesloten omdat die op een eindige grondstof draait.
Het bouwbedrijf kreeg inmiddels al diverse telefoontjes van veehouders, die op eendeel van hun land lisdodde willen telen. Ook It Fryske Gea heeft interesse. ,,Wie weet kunnen we op den duur wel een regionale productieketen opzetten. Maar dat is nog toekomstmuziek’, aldus Verboom.
 

(LC 12.11.20)

Lees verder

Taartactie van Thus Wonen

23-09-2020

Wil jij iemand op een smakelijke manier in het zonnetje zetten?

Thús Wonen streeft naar huurders die tevreden zijn over hun woning en leefomgeving. En dan zijn er mensen die graag zelf iets extra’s doen om hun buurt of wijk leefbaar te houden. Vaak doen zij dit vrijwillig; zonder te vragen of er iets voor terug te willen. Thús Wonen is ‘grutsk’ op deze huurders en vindt dat een goede daad kan worden beloond met een lekkere taart. Lees hier meer over de smakelijke actie. 

Iemand voordragen
Wil jij een huurder van Thús Wonen op een smakelijke manier in het zonnetje zetten?! Stuur dan vóór 1 oktober 2020 een mail naar info@thuswonen.nl met als onderwerp ‘Een lekkere taart voor een goede daad’. Schrijf over wie het gaat en vertel kort waarom hij of zij de taart verdient.

Lees verder

BUITENPOST | Woningbouwafspraken Noordoost- Fryslân vertraagd

13-01-2020

Er zijn nog geen nieuwe woningbouwafspraken gemaakt tussen de provincie en gemeenten in de regio Noordoost-Fryslân, terwijl
de bestaande afspraken op 1 januari afliepen. De gemeenten in de noordoosthoek willen voorlopig met de oude afspraken blijven werken,
schrijven de burgemeesters van Achtkarspelen, Tytsjerksteradiel, Dantumadiel en Noardeast-Fryslân aan de provincie.

De gemeenten stellen dat er wel ‘intensief en constructief’ met de provincie is gesproken, maar dat heeft nog niet tot resultaten geleid.
Volgens Achtkarspelen heeft de vertraging te maken met de verkiezingen en coalitievorming in de verschillende gemeenten en de overstap van gedeputeerde Johannes Kramer naar het burgemeesterschap van Noardeast-Fryslân.

De gemeenten willen zonder beperking kunnen blijven bouwen binnen de bebouwde kom. Ook willen ze ‘definitieve afspraken’ met de provincie maken over de ruimte voor woningbouw als compensatie voor hun bijdrage aan de Sintrale As.

Lees verder

DOKKUM | Gemeenten zetten krabbel voor duidelijker taalgebruik

11-12-2019

Ambtenaren gaan speciale cursus volgen

De gemeenten Noardeast-Fryslân en Dantumadiel ondertekenden gisteren op het gemeentehuis in Dokkum de zogeheten Direct Duidelijk-overeenkomst. Doel hiervan is om de geschreven taal van ambtenaren makkelijker leesbaar te maken voor de burgers.
De bijeenkomst was georganiseerd door de Direct Duidelijk Brigade, die op 23 oktober door staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties Raymond Knips is opgestart. Teksten in brieven, formulieren en folders zijn lastig te begrijpen, stelt de brigade.
‘Krachtens’ en ‘accorderen’ 

Wethouder Rommy Kempenaar, die namens de gemeente Dantumadiel de handtekening zette, kan zich daar in vinden. ,,Do moatst net ferjitte, dat men as gemeente dúdlik oerkomme moat nei de boargers ta. Sy binne nammentlik de doelgroep foar wa’t men skriuwt. Do sitst der as amtner foar dy minsken.” Voorbeelden van onnodig moeilijke woorden staan op de site van Direct Duidelijk. Woorden als ‘accorderen’, ‘achten’ en ‘krachtens’ zouden plaats horen te maken voor ‘goedkeuren’, ‘vinden’ en ‘volgens’, zo valt
er te lezen.

Kempenaar kreeg signalen dat bewoners anders willen worden aangesproken. ,,Ik wie yn petear mei saakkundigen oer de earmoed yn
Nederlân. Hja joegen oan dat se as minima mei ferskeidene regeltsjes te krijen hawwe. Dêrom is it wichtich dat dy yn alle gefallen dúdlik
omskreaun wurde. ‘Wêrom stiet it der net yn normale-minsketaal’, frege ien. Sokke opmerkings moatst sjen foar te kommen.”
Ambtenaren van Noardeast-Fryslân en Dantumadiel krijgen naar aanleiding van de ondertekening een cursus om hun taalgebruik
toegankelijker te maken. 

Laaggeletterdheid
,,Dy minsken sitte alhiel yn it fakjargon. Dêrom brûke hja wurden dy’t foar har hiel gewoan binne, mar by oaren foar ûndúdlikheid soargje”,
zegt Pytsje de Graaf, wethouder van Noardeast-Fryslân. ,,Yn de gemeente is dit ûnderwerp ekstra wichtich, omdat 16 persint leechlettere is. Wy hearre bygelyks dat it om dy reden better is om koarte sinnen te brûken en fansels yn begryplike taal te skriuwen. It is in moaie útdaging om dat fan no ôf te feroarjen.”

Beide wethouders zijn blij met het initiatief en hopen dat ook andere gemeenten in onze provincie de Direct Duidelijk-overeenkomst
ondertekenen. ,,Eins soe de lanlike oerheid dat ek oppakke moatte”, aldus Kempenaar.

Lees verder
  • Dokkum
  • Holwerd
  • Ternaard
  • Anjum
  • Oosternijkerk
  • Metslawier
  • Ee
  • Engwierum
  • Niawier
  • Hantum
  • Nes
  • Lioessens
  • Wierum
  • Paessens
  • Moddergat
  • Morra
  • Brantgum
  • Raard
  • Hantumhuizen
  • Oostrum
  • Aalsum
  • Bornwird
  • Hiaure
  • Foudgum
  • Hantumeruitburen
  • Oostmahorn
  • Wetsens
  • Joustwier
  • Waaxens
  • Hallum
  • Ferwert
  • Marrum
  • Burdaard
  • Blije
  • Wânswert
  • Reitsum
  • Hegebeintum
  • Ginnum
  • Lichtaard
  • Jislum
  • Jannum
  • Kollum
  • Kollumerzwaag
  • Oudwoude
  • Westergeest
  • Zwagerbosch
  • Burum
  • Munnekezijl
  • Kollumerpomp
  • Triemen
  • Warfstermolen
  • Veenklooster
  • Augsbuurt