‘Onzekerheid remt energietransitie’

Miljoenen woningen moeten energieneutraal worden gemaakt. Dat wordt nog een helse opgave, voorspelt Arthur van Schayk, directeur
van Remeha, fabrikant van verwarmingsketels en warmtepompen. Voor 2050 moeten alle huizen in Nederland van het aardgas af. Een
enorme opgave, vooral voor de bestaande woningen. Daar zit nu nog zo’n 95 procent met een gasaansluiting voor koken en verwarmen. Het wordt tijd voor actie, meent Van Schayk.

Hoe gaat die energietransitie eruitzien?
,,Daar is geen gemakkelijk antwoord op te geven. Bij nieuwbouw is honderd procent elektrisch haalbaar. Die huizen kun je meteen goed isoleren. Algemeen kun je stellen dat van de bestaande woningen grofweg de helft niet geschikt is om alleen elektrisch te verwarmen en te koken. Nu gebruikt zo’n 95 procent van de bestaande bouw aardgas, een paar procent is elektrisch en een paar procent zit op een warmtenet aangesloten. Wij verwachten dat in de toekomst zo’n 15 procent op een warmtenet is aangesloten, een kwart van de huishoudens alleen elektriciteit gebruikt en de rest op groen gas zit.’’

Groen gas? Wat is dat?
,,Daarmee bedoelen we waterstof. Daar tendeert de overheid ook naar. Maar dat moet beter gecommuniceerd worden. Verduurzaming begint bij de bron, dus wind en zonne-energie en waterstofgas. Wij denken dat waterstofgas een grote rol gaat spelen. Niet alle huizen zijn geschikt om volledig elektrisch verwarmd te worden. Bovendien heb je waterstof nodig voor de opslag van energie. Wat doe je met de
stroom die geproduceerd wordt op momenten dat er weinig vraag is? Batterijen zijn goed voor hooguit een paar dagen elektriciteit. Dat is geen alternatief voor energieopslag. Je kunt stroom veel beter omzetten in waterstof. Waterstof is voor Nederland een van de meest interessante opties.’’

Waarom is dat?
,,We hebben hier al een unieke gas-infrastructuur. Er ligt voor miljarden aan gasleidingen in de grond. Die kunnen we gebruiken om waterstof te vervoeren. Ik pleit er dan ook voor de gasleidingen niet op te ruimen. Bij nieuwbouw kun je kiezen voor gasloos bouwen, de bestaande huizen hebben bijna allemaal een gasaansluiting. Een deel van die huizen heeft ook in de toekomst gas nodig.’’

We moet en toch juist allemaal aan de elektrische warmtepomp?
Willen jullie gewoon je verwarmingsketel op waterstof verkopen?
,,Nee, alleen elektrisch is voor een deel van de bestaande woningen niet haalbaar. We willen dat huiseigenaren een goede keuze kunnen maken. Dat kan zijn een ketel die op waterstof werkt, een elektrische warmtepomp of bijvoorbeeld hybride pompen en ketels. Zo’n pomp loopt op elektriciteit, maar als het nodig is kan de ketel op gas bijspringen. Bijvoorbeeld als je gaat douchen en in een keer veel
warm water nodig hebt, of als de buitentemperatuur onder de vier graden zakt. En het gaat niet om het verkopen van ketels. We zijn ook de grootste fabrikant van warmtepompen.’’

Hoe kan een huiseigenaar nog wijs worden uit dit aanbod?
,,Die onzekerheid is een punt. Wat moet je kiezen. Je weet niet wat de energieprijzen gaan doen in de toekomst. Daarnaast is
je huis verduurzamen met isolatie en zo een grote investering. Dat kan zomaar 30.000 euro kosten. Haal je die kosten er ooit uit, dat weet je niet. Voor het ene huis kan dat een prima renderende investering zijn, voor een ander niet. Een hybride warmtepomp of ketel kost misschien een paar duizend euro. Dat is een veel minder grote investering. Maar het is ook belangrijk dat de overheid duidelijkheid geeft waar het naar toe gaat. De vraag is bijvoorbeeld of bepaalde subsidies blijven.’’

Het idee is toch dat warmtepompen veel goedkoper worden nu er meer geproduceerd gaan worden?
,,De prijs van warmtepompen gaat niet structureel gierend omlaag. Zo’n pomp bestaat uit twee componenten, een binnendeel en een buitendeel. Het binnendeel is veelal gelijk aan een verwarmingsketel. Daarvan worden er al miljoenen gemaakt. Hetzelfde geldt voor de buitenkant, een soort compressor. Daar worden er ook al miljoenen van gemaakt. De prijs van die componenten zal dus niet structureel
dalen. Dat zal pas gebeuren als er een innovatieve nieuwe techniek voor warmtepompen komt.’’

De installatiebranche kampt al met personeelstekorten. Zijn er wel genoeg handjes om de huizen energieneutraal te maken?
,,Dat is een probleem. Het personeelstekort kan een enorme rem op de verduurzaming betekenen. Wat je zult zien is dat we meer naar standaardproducten met minder onderdelen gaan. Daarnaast ontwikkelen we slimme programma’s om tijd te besparen. Bijvoorbeeld voor waterzijdig inregelen. Dat is zorgen dat warm water naar de juiste plek gestuurd wordt bij verwarmen. Als je dat goed doet scheelt het
25 procent in je energiekosten. Nu duurt dat inregelen nog vier uur en dat is veel te lang. Daarom gebeurt het vaak niet goed. Wij hebben een slim apparaatje waarmee het in één uur kan. We zullen meer moeten gaan doen met minder mensen.’’