OPINIE: We kunnen nog niet van het gas af

Alle Nederlandse huishoudens op korte termijn van het gas af? Dat is niet realistisch of wenselijk, aldus WOUTER BOURGONJE

Gaan milieuorganisaties, bestuurders en politici het klimaat en onze koopkracht weggooien met de energietransitie? Jakob Hoogakkers
opinieartikel ‘Klimaatsoep niet zo heet gegeten’ (LC 27 november) kan ik alleen maar onderstrepen. Er zijn veel essentiële redenen voor behoud van de gasaansluiting voor de gebouwde omgeving. Wat is het geval?

Ons gasnet is vijftig jaar geleden aangelegd voor slecht geïsoleerde, enkelglazige woningen en gebouwen. Het gasnet heeft daardoor een hoge transportcapaciteit met weinig verlies. Ons elektriciteitsnet daarentegen is slechts berekend op verlichting en huishoudelijke apparatuur en heeft een lage capaciteit met veel netverlies door de weerstand in relatief dunne bekabeling en transformatoren.
De warmtevraag in de gebouwde omgeving maakt deze als enige sector sterk seizoensafhankelijk. Daarbij komt dat warmtepomp en elektrische auto direct invloed hebben op de sectoren elektriciteit en mobiliteit. Dit maakt een transitie zonder gasaansluiting integraal complex.

De 7,5 miljoen huishoudens moeten allemaal zo snel mogelijk aan de zonnepanelen, e-auto en warmtepompen. De huishoudens zonder
gasaansluiting gaan in de winter vijfmaal meer stroom gebruiken en met 20 procent netverlies moeten windparken dan zesmaal meer
stroom leveren. Nadeel: deze windcapaciteit heeft buiten de winterperiode geen afzetmogelijkheid. 

Het vorig jaar in gebruik genomen, 2,8 miljard euro kostende Gemini Windpark heeft een capaciteit voor 785.000 huishoudens. Dit is
echter gebaseerd op het oude jaarlijkse 3300 kWh-uur-verbruik per huishouden. Met de toekomstige behoefte voor e-auto en warmtepomp reikt de capaciteit in de winter slechts tot 130.000 gezinnen. Voor 7,5 miljoen gasloze gezinnen moeten er dan zestig Gemini Windparken
bijgebouwd worden, een investering – inclusief die voor netaansluiting, netverzwaring en netstabilisatie – van al gauw 200 miljard euro, ofwel 30.000 euro per woning. Deze investeringen komen bovenop die voor zonnepanelen, warmtepomp en andere energiebesparende
maatregelen in de woning. En hierbij komen nog eens de kosten van fossiele stand-by capaciteiten. Wat is het alternatief?

De gasaansluiting koesteren en woningen, gebouwen en wijken voor de winterse stroombehoefte uitrusten met brandstofcellen. De rest van het jaar kunnen lokale zonnepanelen voldoende stroom leveren.
Samen met e-auto en warmtepomp bespaart ieder gezin dan direct 80 procent fossiele brandstof, 5 ton CO2 en 3000 à 4000 euro op de
jaarlijkse kosten. Hiervoor zijn geen windparken nodig noch verzwaringen van het elektriciteitsnet of fossiele back-upreserves. En het beetje aardgas voor de brandstofcel – de resterende 20 procent CO2-uitstoot – kan op termijn vervangen worden met CO2-neutraal synthetisch gas en biogas.

Daarom een oproep aan milieuorganisaties, bestuurders en politici:
neem de goede afslag, stop de van het-gas-afhype en kies voor een geleidelijke transitie. De gasaansluiting blijft essentieel voor klimaat en
koopkracht. 

Tot slot op rij 15 redenen waarom de gasaansluiting moet blijven.
1. Nederland heeft een bijna verliesvrij hoog capaciteit gasnet en een laag capaciteit elektriciteitsnet met relatief veel verlies.
2. Elektriciteitscentrales hebben een laagrendement van 40 procent, kleine brandstofcellen voor thuistoepassing zijn veel effectiever met 8
procent rendement.
3. Stroom per kW-uur is driemaal zo duur als gas.
4. Fossiele stroom maakt de toepassing van warmtepompen onrendabel.
5. De e-auto behoort tot de ‘gebouwde omgeving’ omdat er straks hoofdzakelijk thuis met eigen stroom ‘getankt’ wordt.
6. Een gezin met warmtepomp en eauto vraagt vijfmaal meer stroom in de wintermaanden. Voor deze hoge vraag moet het gehele Nederlandse elektriciteitsnet verzwaard worden.
7. ‘Nul op de meter’ en gasloos bouwen zijn belangrijk voor de transitie, maar leveren slechts deeloplossingen.
8. Zonder gasaansluiting is lokale stroomproductie in woningen en gebouwen met brandstofcellen geblokkeerd.
9. CO2-neutraal synthetisch gas en biogassen kunnen aardgas effectief vervangen.
10. Kernenergie, stadsverwarming en aardwarmte zijn geen effectieve alternatieven. De eerste komt te laat, genereert gevaarlijk afval en heeft een zwaar elektriciteitsnet nodig. De andere opties zijn duur in aanleg, hebben warmteverlies en leveren geen winterse stroomoplossing.
11. Windparkenbouwen voor de winterse stroomvraag van de gebouwde omgeving is inefficiënt. De rest van het jaar hebben deze parken geen afzet. Bij windstilte blijven we afhankelijk van fossiele centrales en brandstof.
12. Zonder gasaansluiting gaat het integrale gasgebruik in de winter in eerste instantie omhoog, worden we sterk afhankelijk van buitenlandse stroom en gaat de afhankelijkheid van fossiele centrales en brandstoffen extra lang duren.
13. Een combinatie van zonnepanelen, brandstofcel en 24-uurs stroomopslag per woning levert de meest directe en snelle route naar een CO2-neutrale stroomvoorziening en lage energierekening.
14. Het afschaffen van een uitstekend gasnet is pure kapitaalvernietiging.
15. Er zijn dus alleen maar redenen om de gasaansluiting te behouden. Ons gasnet maakt juist een direct effectieve en geleidelijke transitie mogelijk.


Wouter Bourgonje uit Drachten is
oud-medewerker van Philips.