Tytsjerksteradiel

BURGUM | Tekorten Tytsjerksteradiel slaan groot gat in algemene reserve

11-10-2019

Tytsjerksteradiel teert de komende jaren enorm in op de algemene reserve. Die daalt van 11 miljoen euro eind dit jaar naar 4
miljoen euro in 2023.

Grote happen uit de reserve zijn nodig omdat de gemeente dit jaar, volgend jaar en het jaar daarna meer geld moet uitgeven dan er binnenkomt. Dit staat in de begroting. Dit jaar wordt een nadeel verwacht van 4,3 miljoen euro. Voor volgend jaar staat er een tekort op de begroting van 1,5 miljoen euro. In 2021 komt Tytsjerksteradiel nog 275.000 euro in de min. De twee jaar daarna houdt de gemeente, door onder andere bezuinigingen, weer geld over (in 2023 bijna 1 miljoen euro) waardoor de meerjarenbegroting wel sluitend is.

Dan kan ook de algemene reserve weer wat aangevuld worden. En dat is nodig, want een saldo van minder dan 10 miljoen euro geldt volgens de eigen regels als onaanvaardbaar. De lage stand wordt tijdelijk gedoogd, omdat er een miljoenenmeevaller uit de precariopot in het vat zit. Het zijn vooral de zorgtaken die gemeenten moesten overnemen van het rijk die Tytsjerksteradiel financieel in het nauw brengen. Die kosten namelijk meer geld dan het rijk ervoor beschikbaar stelt. Het gaat vooral om jeugdzorg en huishoudelijke hulp. Ondanks maatregelen om kosten te besparen blijven die samen elk jaar ruim een miljoen euro meer vergen dan ervoor beschikbaar is.

Er wordt ook bezuinigd op de bibliotheken. De jachthaven in Earnewâld wordt mogelijk afgestoten en onderhoud aan gebouwen en het vervangen van bedrijfswagens wordt uitgesteld waar het kan.

Opvallend is de verhoging van de afvalstoffenheffing. Die stijgt met 42 procent, naar 198 euro voor alleenwonenden en 283 euro voor meerpersoonshuishoudens. Dit heeft onder meer te maken met een duurzamere manier van afval verwerken.

Lees verder

Waadhoeke wil ‘oars’ op vier duurzaamheidsthema's

02-10-2019

Inwoners van Waadhoeke kwamen gisteravond met ideeën voor een duurzame gemeente. In het dorpshuis van Ried was de avond waarop de gemeente inwoners uitnodigde om mee te denken over de duurzaamheidsagenda. Waadhoeke spreekt volgens ambtenaar Eibert van der Woude nadrukkelijk van een agenda, omdat daarmee duidelijk gemaakt kan worden welke acties ondernomen moeten worden.

De gemeente heeft vier thema’s vastgesteld: oars mei enerzjy, oars mei grien, oars mei ôffal en sels oars. In die laatste categorie past het idee van autarkisch wonen, waarbij iemand privé het initiatief kan nemen om zelfvoorzienend te wonen. Zelfvoorzienend in voedsel, energie, water en afvalverwerking.

Bij ‘oars mei grien’ past het idee voor een voedselbos. Waadhoeke wil zelf een steentje bijdragen door naar verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed te kijken, maar ook naar energiezuinige musea en sport- en verenigingsgebouwen.

Op de avond bleek dat er al heel wat projecten lopen die op de agenda passen. Zo doen Ritsumasyl en de wijk De Bleek in Franeker mee aan het project Duurzame Dorpen, Dronryp wil met waterstof aan de slag om als dorp zelfvoorzienend te worden en Tzum hoopt nog altijd op een nieuwe dorpsmolen. De gemeente werkt aan ecologisch bermbeheer en heeft veertien laadpunten aangebracht op het openbaar toegankelijke parkeerterrein bij het gemeentehuis.

Er moet nog gestart worden met het project ‘Energiebesparing bij minima’, waarbij samen met Leeuwarden een energiecoach aan het werk wordt gezet. Alle initiatieven samen moeten leiden tot een concreet plan in 2020. Waadhoeke krijgt daarbij hulp van het bureau Weusthuis en Partners.

Lees verder

Gasloos Garypster is benieuwd naar ‘kâlde winter’

20-09-2019

Energiebesparende bevolkingsinitiatieven vinden alom doorgang. In Garyp zijn de eerste woningen van het gas af. De aanleg van de lang beloofde zonneweide bij het Westeinde in Leeuwarden is begonnen. En in Goutum leren kinderen hoe je zuiniger kunt omgaan met energie. 

Het is een treffend contrast tussen oud en nieuw: terwijl Foppe Albada omhoog wijst naar de twintig gloednieuwe zonnepanelen op zijn dak, staan vlak achter hem in de tuin nog de oude radiatoren die uit zijn huis verwijderd zijn. Zijn woning is een van de eerste drie die gisteren afgekoppeld werden van het gas als onderdeel van het project Aardgasvrij Garyp. Er is de afgelopen maanden heel wat gebeurd in zijn huis met bouwjaar 1993. Zo gingen alle vloeren op de benedenverdieping eruit om vloerverwarming aan te leggen. ,,Wy hawwe acht wiken yn ’e keuken libbe.’’ Op het dak kwam een lucht/water-warmtepomp, in de bijkeuken de manshoge, koelkastachtige installatie.
Alle ruiten werden vervangen door exemplaren met isolatiewaarde HR++, de muren werden 6 centimeter dikker, de vloeren 9 centimeter.

Verder kwam er een warmteterugwininstallatie en moest het fornuis voorzien worden van een inductiekookplaat. Dit laatste bleek in eerste instantie lastig, omdat er alleen losse inductieplaten van 40 centimeter diep leverbaar waren, terwijl de oude kookplaat 70 centimeter was. Een gat in zijn aanrecht zag Albada niet zitten en inmiddels staat er een volledig nieuw fornuis, mét een inductiekookplaat van 70 centimeter. ,,Yn twa minuten siedt er.’’

Albada’s huis geldt als ‘modelwoning’ voor het project in Garyp, waarvoor het rijk 5,6 miljoen euro beschikbaar gesteld heeft. Dit betekent dat dorpsgenoten bij hem mogen komen kijken hoe je een huis aardgasvrij kunt maken. Albada meldde zich voor het project aan, omdat hij zich realiseert dat fossiele brandstoffen op raken. ,,En ik bin ek ien dy’t wol in bytsje foarop rinne wol.’’ Daarnaast speelt de financiële
duw in de rug uiteraard een rol. Als bezitter van een modelwoning krijgt Albada 35.000 euro van de ruim 50.000 euro die hij investeerde gesubsidieerd. Voor gewone deelnemers aan het project geldt dat ze grofweg de helft van de investering vergoed kunnen krijgen, met een
maximum van 10.000 euro. Albada verwacht dat hij zijn eigen bijdrage in zes of zeven jaar heeft terugverdiend, omdat hij geen geld meer kwijt is aan gas en veel minder aan elektriciteit.

Afgezien van het feit dat hij acht weken in de keuken moest wonen vanwege alle werkzaamheden, is het nog te vroeg om ervaringen te delen. ,,Wy moatte earst mar ris in kâlde winter meimeitsje.’’ Dan kan hij er echt wat over zeggen. Onbewust snijdt Albada een punt aan dat gedeputeerde Sietske Poepjes even eerder, onderweg naar zijn huis, gemaakt heeft. Zij wordt in de supermarkt soms aangesproken door mensen die zich zorgen maken over de energietransitie. ,,Minsken wurde der ûnrêstich fan’’, zegt zij. Want: ze zijn bang dat ze letterlijk in de kou komen te zitten als ze hun huis afkoppelen van het gas. ,,Dêr sitte se oer yn.’’

Daarom is het project in Garyp belangrijk voor de hele provincie, zegt Poepjes. Het laat immers zien hoe de omschakeling van gas naar elektriciteit echt gaat. Het is belangrijk dat de energietransitie mensen niet door de strot geduwd wordt, aldus Poepjes. Het kan in het eigen tempo en mensen hoeven niet geconfronteerd te worden met kosten die ze niet kunnen dragen. En die geruststelling is nodig, want
volgens Poepjes wordt het klimaatdebat vaak zo fel gevoerd, dat veel mensen zich er van afkeren.

Volgens Poepjes vragen veel Friezen zich ondertussen wel af hoe ze hun woning kunnen verduurzamen. Zijzelf is er een voorbeeld van. Haar huis in Makkum stamt uit 1670 en heeft ,,enerzjylabel Z’’. ,,As ik nei myn eigen hûs sjoch, tink ik: hoe dan?’’ En de mogelijke antwoorden op die vraag worden momenteel in Garyp verzameld. De provincie kende het project onlangs 250.000 euro subsidie toe en wethouder Andries Bouwman was daar blij mee. ,,Je komt in zo’n project toch altijd dingen tegen die je vooraf niet kunt weten.’’ Het geld wordt vooral gestoken in extra hulp bij het beoordelen van offertes voor duurzame maatregelen. Bouwman meldde ook dat Garyp met grote interesse gevolgd wordt vanuit Den Haag. ,,Daar zijn we best wel trots op.’’

Projectleider Jacob Miedema vertelde dat er na de eerste drie woningen al zestien nieuwe aanvragen liggen om gasmeters af te sluiten. Voor 71 huizen is een ‘woningverbeterplan’ opgesteld waarin staat welke maatregelen passend zouden zijn en er zijn 256 ‘quickscans’ uitgevoerd waarbij de bouwkundige staat en de staat van de installaties in een huis zijn beoordeeld.

Lees verder

BURGUM | Geen huizenbouw in De Warren

05-07-2019

Onduidelijkheid bij de raad over status 'extra' woningen nekt plan woonwijk

Er komt geen woonwijk in De Warren ten westen van Burgum. De kleinst mogelijke raadsmeerderheid stemde het plan gisteravond weg.
Het plan voor de uitbreiding van Burgum aan de andere kant van de Sintrale As hield de gemoederen in en rond het dorp lange tijd bezig. Voorstanders hadden oog voor de grote vraag naar bouwkavels, tegenstanders vonden een woonwijk om diverse redenen niet geschikt op de plek in het groen.

Het college dacht lange tijd de woonwijk te kunnen bouwen als compensatie van de provincie voor de 12 miljoen euro die de gemeente bijdroeg aan de Sintrale As. De afspraak uit 2007 was dat er 150 woningen gebouwd mochten worden, bovenop het reguliere toegestane aantal woningen, aldus het College. Er bleef de voorbije maanden onduidelijkheid bestaan over de vraag of de woningen werkelijk extra zouden zijn, of deel zouden uitmaken van de regionale woonbehoefte.

Bezwaren
De Provincie had overigens eerder al aangegeven dat het beslist niet om 150 woningen extra zou gaan. 
Daarnaast waren er bezwaren vanuit omliggende agrariërs, inwoners van Suwâld en Burgum, It Fryske Gea en de Friese Milieuraad. Ook De Bewonersraad stuurde onlangs een brief aan het College. Immers, de nieuwe woonwijk is niet in de lijn van de Woonvisie van de gemeente en de officiële status van de gemeente als krimpgebied. Als de 150 contingenten aan een nieuwe woonwijk opgaan, hoe komt het dan met de rest van de woonwensen in de gemeente en de sociale volkshuisvesting?

De Warren moest een wijk worden met woningen aan het water en huizen voor alle inkomensgroepen. Duurzaamheid en circulair bouwen zouden hoog in het vaandel staan. 
Tegenstanders vonden bovendien dat de wijk ten koste zou gaan van waardevolle natuur, boeren op slot zou zetten en tot allerlei verkeersproblematiek leiden.

Raad stemt tegen
Politiek bleef het donderdagavond tot het laatste moment spannend. De meeste partijen spraken direct hun standpunt uit, maar de VVD hield eerst de kaarten tegen de borst. In de tweede ronde van de vergadering bekende de fractie kleur: tegen.
Belangrijk argument: het risico was te groot dat de 150 woningen in De Warren toch ten koste zouden gaan van nieuwe woningen in andere dorpen. Daarmee waren op dat moment elf raadsleden voor De Warren (CDA, PvdA en CU) en twaalf tegen (FNP, GL, VVD en D66). De eenmansfractie van D66 kon het evenwicht nog doen kantelen en fractievoorzitter Douwe Hooijenga van de ChristenUnie vroeg een schorsing aan om Erwin Duursma (D66) te bewegen het college tijd te gunnen om duidelijkheid te krijgen over de 150 woningen.

Maar Duursma liet zich niet ompraten. En ook wethouder Gelbrig Hoekstra, die het plan altijd vurig had verdedigd, gaf aan geen behoefte te hebben aan verder uitstel. ,,Minsken moatte no witte wêr’t se oan ta binne.’’ In de stemming die volgde, werd het pleit beslecht: met een meerderheid van één stem werd woonwijk De Warren, een majeur onderwerp in Tytsjerksteradiel, afgeschoten.

Het besluit had direct gevolgen voor de jaarrekening over 2018, want de gemeentelijke bouwgrond in De Warren veranderde ermee in landbouwgrond, waardoor de waarde ervan 3,1 miljoen euro lager werd. Omdat Tytsjerksteradiel het vorig jaar financieel toch al niet goed deed, kwam het tekort over 2018 daarmee op bijna 7 miljoen euro.

Applaus voor de beslissing van de raad
Desondanks kon het besluit van de gemeenteraad rekenen op applaus van de tot de laatste stoel gevulde publieke tribune.

Lees verder

ALDTSJERK | Aldtsjerk Foarút wil woonwijk redden

20-06-2019

Aldtsjerk Foarút probeert het burgerinitiatief voor een nieuwe woonwijk te redden, nadat het college de medewerking eraan opgezegd heeft. Volgens het college van Tytsjerksteradiel is het plan te ver afgeweken van de oorspronkelijke uitgangspunten. Zo zouden de geplande starterswoningen niet meer aan de criteria voor dit soort huizen voldoen. Tevens zou het grote recreatiemeer er niet komen, omdat de zandwinning contractueel niet rond kwam. Daarmee zou ook de financiële basis onder het plan weggevallen zijn.

Maar stichting Aldtsjerk Foarút heeft een onderbouwing gemaakt om aan te tonen dat de originele insteek wel degelijk doorgaat. Het plan is op punten ook aangescherpt. Zo komen er naast 2-onder-één-kap-woningen ook 3-onder-éénkap- woningen, waarmee de prijzen van de starterswoningen vanaf 170.000 euro vrij op naam beginnen. Eerder leken de goedkoopste woningen boven de 200.000 euro uit te komen.
Ook komt het grote meer er, doordat er een partij gevonden is die het financiële risico van de zandwinning wil dragen. De landeigenaar, de familie Oostenbrug, neemt dit op zich. De financiële risico’s van het plan zijn allemaal afgedekt, aldus Aldtsjerk Foarút.

De nieuwe wijk aan de noordkant van Aldtsjerk is een burgerinitiatief waar in het dorp sinds 2008 aan gewerkt wordt. Het doel is om tien starterswoningen te bouwen, tien woningen in de vrije sector, drie woningen voor wonen en werken en zeven recreatiewoningen. Dit alles zou aan de oever van een uit te graven recreatiemeer moeten gebeuren. De wijk is vooral gewenst om jongeren die in het dorp willen blijven wonen een plek te bieden. 

Belangstelling voor de woningen is er volgens de initiatiefnemers volop. Voor de tien starterswoningen staan negentien geïnteresseerden op de lijst, voor de tien huizen in de vrije sector negen en voor de drie woningen voor wonen en werken zijn drie mogelijke kopers.
Aldtsjerk Foarút doet een beroep op de gemeenteraad om het college te vragen de samenwerking voort te zetten. De hoop is dat de schep in 2020 toch de grond in kan. De raad bespreekt de onderbouwing van het plan vanavond. Op Facebook roept Aldtsjerk Foarút dorpsbewoners op in optocht naar het gemeentehuis te gaan.

Lees verder
  • Burgum
  • Hurdegaryp
  • Gytsjerk
  • Noardburgum
  • Garyp
  • Oentsjerk
  • Suwâld
  • Aldtsjerk
  • Earnewâld
  • Feanwâldsterwâl
  • Wyns
     
  • Eastermar
  • Tytsjerk
  • Sumar
  • Jistrum
  • Ryptsjerk
  • Mûnein