Van Veenwouden naar Geenwouden

Feanwâlden ziet de ene na de andere voorziening achter de horizon verdwijnen. Dat leidt tot frustratie en verdeeldheid, de mienskip staat onder druk. Aan de inzet en betrokkenheid van de inwoners kan het niet liggen. Een groep bezorgde Feanwâldsters maakte een opsomming van alle verliezen die hun dorp de afgelopen decennia leed. ,,Om te schaterlachen, als het niet zo triest was.’’

Douwe Kootstra haalde Ben van der Knaap de woorden uit de mond, toen de schrijver onlangs in het dorpsblad schreef dat Veenwouden eigenlijk wel Geenwouden zou kunnen heten, omdat er zoveel voorzieningen verdwenen de afgelopen jaren.
Oud-Tryaterman Van der Knaap: ,,Geenwouden slaat terug op alle voorzieningen die in ons dorp een voor een achter de horizon verdwijnen, door gemeentelijke bezuinigingsdrift. De teloorgang begon ongeveer een kwart eeuw geleden met het opheffen van een fraai openluchtbad, een voorziening die in Gytsjerk en elders nog altijd kan floreren. Intussen is het enig overgebleven zwembad dat onze gemeente nog rijk was, de Frosk, ook ter ziele.’’ Hij klom met zes even bezorgde dorpsgenoten in de pen en schreef deze krant een brandbrief annex hartekreet, ,,mede namens de vele personen die ziel en zaligheid hebben gelegd in de pogingen het dorp verder te helpen en daarbij lelijk hun neus stoten en langzaam dreigen aan mentale metaalmoeheid ten onder te gaan.’’

Van der Knaap memoreert het plan om van de oude melkfabriek de Freia een museum te maken, rond dezelfde tijd als de zwembadsluiting. ,,De fabriek is nu een van de topattracties van het Arnhemse openluchtmuseum. En enige jaren geleden nog moest de goed functionerende bibliotheek eraan geloven.’’ ,,De sterk verouderde en lekkende sporthal is inmiddels van haar meest profijtelijke
huurders beroofd. Sluiting ligt in het verschiet. De plaatselijke voetbalvereniging wacht al heel lang op een stukje kunstgras, zodat er in de natte periode ook gevoetbald kan worden. Acht jaar geleden kwam er een fraai nieuw winkelcentrum, maar het zogenoemde Badhuis moest daarvoor wijken. Er is nu geen plek meer voor het jeugdwerk en de jeugdsoos van de Gleonkopkes.’’ Voor hen gloorde een
nieuwe toekomst in het nieuwe MFC, weet ook Van der Knaap. Daarover later meer.

Van der Knaap noemt ook de eeuwenoude Feanwâldsterfeart, die ,,al meer dan twintig jaar niet onderhouden en opgeschoond is en dreigt dicht te slibben. Brieven of mails hierover worden niet beantwoord. Een toeristisch haventje als uitloper van deze vaart in combinatie met het nieuw te bouwen doarpshûs staat vooralsnog op de wolken geprojecteerd.’’
De herinrichting van het treinstation in het dorp verloopt moeizaam. ,,Het station met een VVV en treinkaartjesverkoop werd een paar jaar geleden opgedoekt. Het huidige station, dat in het aan te leggen park en transferium een vitale rol had moeten spelen, staat leeg. Een potentiële huurder met een mooie maatschappelijke doelstelling, die de halfslachtigheid van de politiek zat was, is afgehaakt.’’

,,Een voetgangersbrug over of tunnel onder het almaar drukker wordende spoortraject Leeuwarden - Groningen lukte iets verder in Hurdegaryp wel, maar – het wordt wat eentonig – in Feanwâlden dan weer niet. De discussie rond de brede school strandde een paar jaar geleden snel en roemloos. De scholen hebben nu elk op hun locatie fors geïnvesteerd. En uitgerekend nu komt de politiek tot het
besef dat een dergelijke combi toch erg gewenst is. Hoe realistisch is dat zonder geld?’’

,,De Sintrale As kwam er wel, weliswaar nabij Feanwoudsterwâl minder verdiept en dus luidruchtiger dan gepland. Helaas ook zonder een directe oprit aan de zuidkant van het dorp. De plaatselijke huisarts luidt de noodklok, zijn praktijk heeft inmiddels meer dan 7000 patiënten en dreigt onder deze gigantische druk te bezwijken.’’ 

,,Pas zijn we opgeschrikt door het faillissement van de veevoederfabriek, een van de grootste werkgevers van Feanwâlden. In het verpauperde stationsgebied gebeurt al tijden niets meer, alle mooie plannen ten spijt. Dorpsbewoners blijven van informatie verstoken, het werk ligt al maanden stil en er zijn zelfs geruchten dat de sneltrein niet in Feanwâlden, maar in Hurdegaryp zal stoppen…’’
,,Dan is er nog de klucht zonder happy end van het nieuwe doarpshûs, dat er na ruim achttien jaar plannen maken uiteindelijk toch niet kwam. De investeringssubsidie is ondanks toezeggingen niet verleend, om redenen van ‘algemeen belang’. Kennelijk is het in ieders belang dat het doarpshûs er niet komt.

Zo demotiveert de politiek de initiatiefnemers en het dorp. Het oneindige getreuzel leidt tot verwarring, verdeeldheid en frustratie bij enthousiaste vrijwilligers en andere dorpsbewoners.’’

,,Hoe kon het allemaal zo misgaan? Het lijkt op de wet van Murphy. Het is de trieste balans in een mooi dorp met 3500 inwoners dat graag vooruit wil, maar zich verwaarloosd voelt. Van dezelfde inwoners zal binnenkort ongetwijfeld worden gevraagd in te stemmen met een verhoging van de ozb en andere heffingen.’’ De ozb ging in december al omhoog, nadat de provincie het financiële herstelplan van
de gemeente Dantumadiel had gekraakt. 

Volgens Van der Knaap is het verdwijnen van voorzieningen niet enkel aan Feanwâlden voorbehouden. ,,Met rasse schreden verdwijnt zo het ‘mienskip’-gevoel uit ons dorp – en helaas uit meer dorpen in Friesland. Culturele, sociale en sportvoorzieningen zijn veelal als eerste de klos. Een kleine catastrofe, die het maatschappelijk weefsel ondermijnt en een sociale krater veroorzaakt. De keus om met name om financiële redenen buiten een fusie te blijven en als gemeente zelfstandig te blijven, lijkt sneller dan voorzien door de praktijk te zijn ingehaald. Dat versnelt de noodzaak tot een heroverweging.’’

De Doarpskompas 
Toch gloort er hoop, menen Van der Knaap en zijn kompanen. ,,Het is niet enkel kommer en kwel. Zeker met de opgewaardeerde fiets- en wandelpaden is het hier ondanks alles goed toeven. Jongeren verenigd in stichting Us Doarp organiseren activiteiten voor het hele dorp, de toneelvereniging, De Vrouwen van Nu en de sportclubs zijn energieke verenigingen, de kerken zijn betrokken en een aantal vluchtelingen met status is opgenomen in het dorp. De handelsvereniging is actief en steunt maatschappelijke initiatieven. Een door vrijwilligers opgemaakt blad houdt ons op de hoogte.’’

,,Cultureel centrum De Schierstins, dat weer moet bezuinigen, vervult ondanks een zeer krappe begroting nog altijd een warme cultureel-historische rol. Stichting ‘Mei passy foar Feanwâlden’ is in oprichting, de vereniging ‘Mei elkoar Ien’ is uit de as herrezen en heeft fraaie plannen. Aan burgerinitiatief en inzet zal het in Feanwâlden zeker niet liggen.’’

Het gemeentebestuur van Dantumadiel zegt de teleurstelling ,,over de moeilijke keuzes die de gemeente heeft moeten maken en die Feanwâlden raken’’ te begrijpen. Maar, zeggen burgemeester en wethouders: ,,Feanwâlden is nog steeds in ontwikkeling. Zo wordt het stationsgebied opnieuw ingericht en gaan we ook aan de slag met de onderwijshuisvesting. Over deze ontwikkelingen zijn we op een
constructieve manier in gesprek met het dorp.’’

Van der Knaap en zijn vrienden zijn er evenwel niet gerust op: ,,Het is niet eerlijk ál het falen aan het huidige college toe te schrijven maar het ontbreken van rijksgeld ontslaat de gemeente niet van haar zorgplicht. Door het politieke geharrewar en gebrek aan regie overheerst het cynisme. Het fatalistische mantra ‘er is geen geld’ slaat elke discussie en ontwikkeling dood. Men lijkt niet bereid te strijden. Dit terwijl
de coalitie onder meer is samengesteld uit partijen die zich tooien met ronkende namen als Sociaal Links en Gemeentebelangen. De ambities die in zulke namen besloten liggen, gaan aan het inmiddels gehavende en arme dorp Feanwâlden volledig voorbij.’’