Woningvoorrang eigen inwoners, eindelijk grip op markt

Kabinet wil met nieuwe wet iets doen aan het woningtekort. Meer voorrang mogen geven aan eigen inwoners is voor de huurmarkt een oplossing, maar kan voor de koopmarkt een bureaucratische rompslomp opleveren. Friese wethouders reageren op het voorstel voor een nieuwe wet.

Het kabinet wil volgend jaar de wet veranderen en gemeenten de mogelijkheid geven om de helft van alle koop- en huurwoningen aan eigen inwoners toe te wijzen. Nu mag dat tot een kwart van het aanbod. Bij koopwoningen komt de grens te liggen op 355.000 euro. Daarboven krijgen eigen inwoners geen voorrang.

Dit lijkt op het systeem dat op de Waddeneilanden wordt gehanteerd. Omdat jonge eilanders niet aan bod kwamen voor een woning mag hier de markt afgeschermd worden. Die bescherming op de eilanden loopt veel verder dan koophuizen tot 355.000 euro. Op Texel is de grens 600.000 euro. Huizen die minder kosten mogen niet zomaar aan niet-eilanders worden verkocht.

Het kabinet wil met de wet iets doen aan het woningtekort. Wethouder Hein de Haan van Leeuwarden noemt het instrument ,,interessant’’ en wethouder Bert Koonstra van Noardeast-Fryslân ,,in útdaging.’’ In het coalitieakkoord van Noardeast-Fryslân was al opgenomen dat dit college mensen met een sociaaleconomische binding ,,in triuwke jaan wol’’ op de woningmarkt. ,,Dit kin in earste stap wêze.’’

Betaalbaar

Koonstra bekijkt of de nieuwe wet deel kan uitmaken van een heel pakket aan mogelijkheden dat de gemeente in wil gaan zetten om de oververhitte woningmarkt wat te reguleren. Op huurgebied is voorrang voor eigen inwoners makkelijk te regelen, zegt hij, maar bij koopwoningen zal dat lastiger gaan. Die bezwaren ziet Hein de Haan van Leeuwarden ook. ,,Als daar een heel vergunningenstelsel voor moet komen, dan zitten we daar niet op te wachten.’’

Voor de huurmarkt is de wet interessant, vindt De Haan. Het kan eigen inwoners helpen in hun dorp te blijven. Nu staat de leefbaarheid in diverse dorpen onder druk, weet hij. ,,Sociale verhuur voor de eigen inwoners inzetten, is een oplossing.’’ Op de koopmarkt ziet De Haan dat nog niet zo gauw. ,,Voorrang krijgen wil niet zeggen dat de woningen betaalbaarder worden.’’ Bovendien wil de gemeente op meer manieren de markt beïnvloeden. Door bijvoorbeeld zelf grond uit te geven met de clausule dat eerst aan inwoners uit eigen dorp verkocht wordt.

Leraren

Beide wethouders zien een voorrangsregeling voor beroepsgroepen als leraren en verpleegkundigen niet zitten. Dit onderdeel wil minister Hugo de Jonge in de nieuwe wet onderbrengen. ,,Dat helpt voor steden als Amsterdam waar een enorm tekort aan leraren is. Dat is in Leeuwarden van een andere orde. Hier is woningnood voor alle woningzoekenden.’’ Koonstra constateert dat deze doelgroepen zich vanzelf nog wel spreiden over de gemeente. ,,It giet ús echt om de minsken mei in sosjale bining.’’

Heerenveen en Smallingerland vinden het te vroeg om al wat te zeggen over het eventueel toepassen van de nieuwe wet. Wethouder Robin Hartogh Heys van Smallingerland: ,,Ik wil er eerst dieper induiken en meer details weten. Welke afwegingen worden straks gemaakt, welke regels komen er precies?” Heerenveen werkt aan nieuwe woonvisie en onderzoekt welke beleidsinstrumenten daarin opgenomen worden. De wetswijziging wordt daarin ook meegenomen.

 

<LC 14.09.22>